ادعای نیویورکتایمز: اسرائیل دو پایگاه مخفی در عراق به منظور استفاده علیه ایران احداث کرده بود/ چوپانی که وجود یکی از این پایگاهها را گزارش کرده بود، با بالگردی نظامی هدف قرار گرفت و کشته شد
نیویورکتایمز نوشت: اسرائیل بیش از یک سال صرف آمادهسازی یک پایگاه مخفی در عراق برای عملیات علیه ایران کرده بود؛ این را مقامهای منطقهای میگویند. مقامهای عراقی بعداً وجود پایگاه دومی را نیز تأیید کردند.
به گزارش انتخاب، کامیونی که ساعت ۲ بعدازظهر ۳ مارس از کنار اردوگاه بدویها در بیابان ناهموار غرب عراق عبور کرد، برای ساکنان آن منطقه صحنهای عادی بود؛ وانت یکی از چوپانان محلی که بهسمت نزدیکترین شهر، النخیب، میرفت.
اما بازگشت آن چند ساعت بعد، در حالی که شعلهور و پر از جای گلوله بود، بههیچوجه عادی نبود.
سه شاهد از ساکنان اردوگاه گفتند یک بالگرد کامیون را تعقیب میکرد و بارها به آن شلیک کرد تا سرانجام در شنهای بیابان متوقف شد.
این حمله مرگبار که پیشتر گزارش نشده بود، پس از آن رخ داد که عواد الشمری ۲۹ ساله برای خرید مواد غذایی راهی شهر شد. پسرعمویش، امیر الشمری، به نیویورکتایمز گفت که او بهجای بازگشت به خانه، به یک راز کاملاً محرمانه نظامی اسرائیل در دل بیابان عراق برخورد کرد؛ رازی که خانوادهاش معتقدند جان او را گرفت.
کشف عواد الشمری در نهایت پرده از این موضوع برداشت که عراق بیش از یک سال میزبان دو پایگاه مخفی اسرائیلی بوده است؛ کشوری که از نظر عراق، دشمن محسوب میشود.
در فاصله میان آغاز سفر سرنوشتساز او و پایان خونینش، عواد با فرماندهی نظامی منطقه تماس گرفته و آنچه دیده بود را گزارش داده بود: سربازان، بالگردها و چادرهایی در اطراف یک باند فرود. به گفته مقامهای ارشد عراقی و منطقهای، اسرائیل از آنجا برای پشتیبانی عملیات نظامی علیه شریک منطقهای بغداد، یعنی ایران، استفاده میکرد.
پیشتر والاستریت ژورنال وجود یکی از این پایگاهها را گزارش کرده بود. اما مقامهای عراقی گفتند که پایگاه دوم و اعلامنشدهای نیز در بیابان غربی عراق وجود داشته است.
به گفته مقامهای امنیتی منطقه، پایگاهی که عواد به آن برخورد کرد، پیش از جنگ کنونی میان آمریکا، اسرائیل و ایران ایجاد شده بود و در جنگ ۱۲ روزه علیه تهران در ژوئن ۲۰۲۵ مورد استفاده قرار گرفت.
یکی از مقامهای منطقهای گفت نیروهای اسرائیلی از اواخر ۲۰۲۴ آمادهسازی این پایگاه موقت را آغاز کرده بودند تا در درگیریهای آینده از آن استفاده کنند.
ارتش اسرائیل به درخواستهای مکرر برای اظهار نظر درباره این اردوگاهها یا کشتهشدن عواد الشمری پاسخ نداد.
شاهدان مرگ عواد به دلیل نگرانیهای امنیتی، به شرط ناشناسماندن صحبت کردند. بیشتر مقامهایی هم که درباره پایگاههای اسرائیلی سخن گفتند، بهدلیل حساسیت بالای موضوع خواستار ناشناسماندن شدند.
اطلاعاتی که آنها ارائه کردند نشان میدهد دستکم یکی از پایگاهها ــ همان پایگاهی که عواد کشف کرد ــ از ژوئن ۲۰۲۵ یا شاید حتی زودتر برای واشنگتن شناختهشده بوده است. این احتمالاً به این معناست که آمریکا، دیگر متحد اصلی بغداد، اطلاع از حضور نیروهای متخاصم در خاک عراق را از دولت عراق پنهان کرده بود.
وعد الکدو، نماینده پارلمان عراق که در جلسه محرمانه توجیهی درباره این پایگاه حضور داشت، گفت: «این موضوع نشاندهنده بیاعتنایی آشکار به حاکمیت عراق، دولت و نیروهای آن، و همچنین کرامت مردم عراق است.»
مقامهای منطقهای گفتند نقش آمریکا در ساختار امنیتی عراق بخشی از محاسبات اسرائیل بود که باعث شد احساس کند میتواند بهطور مخفیانه در عراق فعالیت کند.
دو مقام امنیتی عراقی گفتند که هم در جنگ کوتاه سال گذشته و هم در درگیری فعلی، واشنگتن بغداد را وادار کرده بود رادارهای خود را خاموش کند تا از هواپیماهای آمریکایی محافظت شود؛ موضوعی که عراق را برای شناسایی تهدیدها بیشتر به نیروهای آمریکا وابسته کرد.
افشای این پایگاهها پرسشهای ناراحتکنندهای را برای عراق ایجاد کرده است: آیا واقعاً نیروهای عراقی تا پیش از افشاگری یک چوپان از حضور نیروهای خارجی بیخبر بودند؟ یا میدانستند و ترجیح دادند نادیده بگیرند؟
هر دو احتمال نشان میدهد عراق که سالها میان واشنگتن و تهران گرفتار کشمکش بوده، هنوز قادر نیست کنترل کامل بر قلمرو خود اعمال کند.
الکدو گفت: «موضع رهبران امنیتی ما شرمآور است.»
سرلشکر علی الحمدانی، فرمانده نیروهای فرات غربی عراق، گفت ارتش بیش از یک ماه پیش از کشف چوپان، به حضور اسرائیل در بیابان مشکوک شده بود.
او افزود: «تا این لحظه، دولت درباره آن سکوت کرده است.»
دولت عراق که پذیرش وجود پایگاههای اسرائیلی برایش بسیار حساس است، هنوز بهطور رسمی وجود آنها را تأیید نکرده است. عراق هیچ رابطه دیپلماتیکی با اسرائیل ندارد و افکار عمومی این کشور اسرائیل را دشمن میداند.
سرتیپ سعد معن، سخنگوی نیروهای امنیتی عراق، به نیویورکتایمز گفت: > «عراق هیچ اطلاعاتی درباره محل هیچ پایگاه نظامی اسرائیلی ندارد.»
افزایش خشم عمومی در عراق نسبت به این افشاگریها ممکن است تلاشهای آمریکا برای مهار نفوذ ایران در عراق را تهدید کند؛ آن هم در شرایطی که نتیجه جنگ هنوز نامشخص است.
دو مقام امنیتی منطقهای گفتند پایگاهی که عواد فاش کرد، توسط اسرائیل برای پشتیبانی هوایی، سوختگیری و ارائه خدمات درمانی استفاده میشد.
هدف از ایجاد این پایگاه، کوتاهکردن مسیر پرواز جنگندههای اسرائیلی برای رسیدن به ایران بود. این حضور قرار بود موقتی باشد و در عملیات نظامی مانند جنگ ژوئن ۲۰۲۵ بسیار مفید واقع شد.
ژنرال ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، پس از جنگ سال گذشته گفت: «موفقیت عملیات اسرائیل، از جمله بهدلیل هماهنگی و فریب انجامشده توسط نیروی هوایی و نیروهای کماندویی زمینی ممکن شد.»
فرماندهی مرکزی پنتاگون که مسئول عملیات خاورمیانه است، از اظهار نظر درباره عملیات اسرائیل در عراق خودداری کرد و پرسشها را به ارتش اسرائیل ارجاع داد.
اما فرماندهان پیشین ارتش آمریکا، مقامهای سابق پنتاگون و دیپلماتهای آمریکایی که در منطقه خدمت کردهاند، گفتند با توجه به روابط نزدیک ارتش آمریکا و اسرائیل، «غیرقابل تصور» است که فرماندهی مرکزی آمریکا از حضور اسرائیل در غرب عراق بیاطلاع بوده باشد.
برای هفتهها، جوامع بدوی در بیابان غرب عراق فعالیتهای نظامی غیرعادی را به فرماندهی منطقه گزارش میکردند.
الحمدانی گفت ارتش تصمیم گرفت نزدیک نشود و در عوض از دور عملیات «پایش و نظارت» انجام داد، زیرا فرماندهان گمان میکردند نیروهای اسرائیلی در آنجا حضور دارند. آنها از همتایان آمریکایی خود اطلاعات خواستند، اما پاسخی دریافت نکردند.
در روزی که عواد به نیروهای خارجی برخورد کرد، او نیز با مقامهای محلی تماس گرفت.
کمی بعد، به گفته خانوادهاش و سرلشکر فهیم القریطی، سخنگوی فرماندهی عملیات کربلا، ارتش و خانواده ارتباط خود را با او از دست دادند.
خانوادهاش دو روز جستوجو کردند تا سرانجام بدویهایی را یافتند که شاهد کشتهشدن او بودند.
امیر الشمری گفت: «به ما گفتند یک وانت سوخته شبیه وانت عواد آنجاست، اما هیچکس جرئت نزدیکشدن نداشت. وقتی رسیدیم، ماشین و جسد سوخته را پیدا کردیم.»
خانواده او عکسهایی از جسد خونآلودش منتشر کردند؛ سر و انگشتانش سیاه شده بود و وانتش کاملاً سوخته بود. آنها جسد را کنار خودرو، زیر سنگ قبری ساده و خاکستری دفن کردند.
یک روز پس از گزارش چوپان، فرماندهی منطقهای عراق مأموریت شناسایی به محل اعزام کرد.
اما به گفته مقامهای عراقی، هنگامی که نیروها نزدیک شدند، هدف تیراندازی قرار گرفتند. در بیانیه فرماندهی عملیات مشترک عراق آمده بود که یک سرباز کشته، دو نفر زخمی و دو خودرو بمباران شدند و نیروها ناچار به عقبنشینی شدند.
مقامهای بلندپایه امنیتی در بغداد در تلاش بودند بفهمند چه رخ داده است.
دو مقام ارشد گفتند تلاش آنها بارها توسط فرماندهان عالیرتبه ارتش که حادثه را کماهمیت جلوه میدادند، مختل شد.
در عرصه عمومی، فرماندهی عملیات مشترک عراق اعلام کرد «نیروهای خارجی» به سربازان عراقی حمله کردهاند و گفته شد شکایتی به شورای امنیت سازمان ملل ارائه شده است.
اما در پشت پرده، رئیس ستاد ارتش عراق، ژنرال عبدالامیر یارالله، با همتایان آمریکایی خود تماس گرفت.
الحمدانی گفت: «آنها تأیید کردند این نیروها آمریکایی نیستند. بنابراین فهمیدیم اسرائیلی هستند.»
چهار روز پس از حمله به نیروهای عراقی، پارلمان عراق رهبران نظامی را مجبور کرد گزارش محرمانهای ارائه دهند.
یکی از نمایندگان حاضر، حسن فدعام، گفت: «پایگاه النخیب فقط همان پایگاهی است که لو رفته؛ حداقل یک پایگاه دیگر هم وجود دارد.»
یک مقام عراقی دیگر نیز وجود پایگاه دوم را تأیید کرد، اما محل دقیق آن را اعلام نکرد و فقط گفت در منطقهای دیگر از بیابان غربی قرار دارد.
بر اساس پروتکل رسمی، آمریکا موظف است بغداد را از هرگونه فعالیت در خاک عراق مطلع کند.
به گفته مقامهای عراقی، این یعنی واشنگتن یا فعالیت اسرائیل را پنهان کرده، یا به فرماندهی عالی عراق اطلاع داده و آنها موضوع را محرمانه نگه داشتهاند.
با این حال، این مقامها معتقد بودند بسیار بعید است رهبران عراق تا پیش از افشاگری چوپان بدانند نیروها اسرائیلی هستند؛ احتمالاً تصور میکردند نیروهای آمریکاییاند.
بازی موازنه
از زمان حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳، بغداد همواره درگیر موازنهای دشوار میان واشنگتن و تهران بوده است.
دولت ترامپ فشار زیادی بر عراق وارد کرده تا نفوذ ایران را محدود کند؛ بهویژه خواستار خلع سلاح گروههای نزدیک به ایران و حذف آنها از ساختار حکومتی و امنیتی شده است.
برای سالها، رهبران عراق یا قادر به انجام این کار نبودند یا تمایلی نداشتند؛ موضوعی که تنش با واشنگتن را افزایش داده است.
رمزی مردینی، بنیانگذار مؤسسه مشاوره ژئوپول لب، گفت: «همکاری با آمریکا اکنون ممکن است بهعنوان همسویی با اسرائیل تعبیر شود.»
او افزود: «اگر جنگ با ایران از سر گرفته شود، این مسئله میتواند بهانهای برای دخالت مستقیمتر نظامی ایران در عراق فراهم کند.»
او همچنین گفت این وضعیت میتواند به گروههای همسو با ایران دلیلی بدهد تا از خلع سلاح خودداری کنند.
امروز پایگاه اسرائیلی در النخیب دیگر فعال نیست، اما وضعیت پایگاه دوم نامشخص است.
خانواده چوپان میگویند قتل او نادیده گرفته شده است.
امیر الشمری گفت: «آنها میخواهند دولت درباره این حادثه و علت وقوع آن تحقیق کند. آنها میخواهند حقوق او محترم شمرده شود.»
