گازسوزی در تهران زیر ذرهبین؛مردم تاوان پرمصرفها را میدهند؟ – هشت صبح

به گزارش هشت صبح و به نقل از مهر :
خبرگزاری مهر، گروه استانها: با سردشدن هوا، روشنشدن وسایل گرمایشی در خانهها، ادارهها، مراکز تجاری و ساختمانهای عمومی به عادتی روزمره تبدیل میشود؛ عادتی که اگر با مدیریت و رعایت الگوی مصرف همراه نباشد، میتواند فشار قابلتوجهی بر شبکه گاز کشور وارد کند. در نگاه نخست، روشنبودن یک بخاری اضافی، تنظیم دمای شوفاژ روی درجهای بالاتر یا گرم نگهداشتن یک ساختمان اداری در روز تعطیل شاید مسئلهای کوچک به نظر برسد، اما وقتی همین رفتار در هزاران ساختمان تکرار شود، نتیجه آن افزایش تقاضا و دشوارترشدن تأمین پایدار گاز خواهد بود.
اهمیت این موضوع برای استان تهران دوچندان است. جمعیت زیاد، تراکم ساختمانها، گستردگی فعالیتهای اداری و تجاری و شمار بالای مشترکان، تهران را به یکی از کانونهای مهم مصرف گاز در کشور تبدیل کرده است، سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، ۱۸ آبان سال جاری اعلام کرد که مصرف گاز استان تهران در روزهای سرد و اوج مصرف به حدود ۱۲۵ میلیون مترمکعب در شبانهروز میرسد. این رقم نشان میدهد که حتی اصلاحهای بهظاهر کوچک در رفتار مصرفکنندگان میتواند در مقیاس استانی و ملی اهمیت پیدا کند.
مسئله فقط میزان مصرف نیست؛ بلکه زمان مصرف نیز اهمیت دارد، در روزهای سرد، همزمان با افزایش استفاده خانوارها از وسایل گرمایشی، شبکه باید نیاز بخشهای مختلف از جمله نیروگاهها، صنایع و مراکز تولیدی را نیز تأمین کند. هر میزان گاز که با اصلاح مصرف از بخشهای غیرضروری آزاد شود، امکان بیشتری برای تخصیص انرژی به بخشهای مولد و حفظ پایداری شبکه فراهم میکند.
مدیریت مصرف در این شرایط به معنای محرومکردن مردم از گرمایش و آسایش نیست؛ سخن بر سر جلوگیری از مصرف بیضابطه و پرهیز از تبدیل انرژی به کالایی برای استفاده بدون محدودیت است. خانهای که با تنظیم درست دمای محیط گرم میشود، ادارهای که پس از پایان ساعت کاری سامانه گرمایشی آن را خاموش میکند و واحد تجاریای که از گرمکردن فضای باز خودداری میکند، هرکدام سهمی در کاهش فشار بر شبکه انرژی دارند.
خانهها در خط مقدم مدیریت مصرف
بر اساس توضیحات مدیرعامل شرکت گاز استان تهران، حدود ۸۰ درصد مصرف گاز در دوره اوج مصرف زمستانی به بخش خانگی و تجاری اختصاص دارد، علیرضا اعوانی به خبرنگار مهر اعلام کرد: حدود ۷۰ درصد مشترکان گاز در پله نخست تعرفهای قرار دارند و در گروه خوشمصرفها محسوب میشوند؛ حدود ۱۸ درصد نیز در پله بعدی و در گروه مشترکان با مصرف متوسط قرار دارند. در مقابل، پلههای سوم و چهارم به مشترکان بدمصرف و بسیار بدمصرف اختصاص دارد؛ مشترکانی که میزان مصرفشان از الگوی متعارف تعیینشده برای منطقه محل سکونتشان فراتر میرود.
نکته قابلتأمل در این آمار آن است که به گفته مسئولان، مشترکان پله چهارم در سال گذشته تنها ۱.۳۳ درصد از کل مشترکان را تشکیل میدادند، اما سهم آنها از مصرف کل گاز کشور نزدیک به ۶ درصد بود. همین فاصله میان تعداد مشترکان و سهم مصرفی آنها، ضرورت توجه جدیتر به مصرفهای غیرمتعارف را نشان میدهد.
به گفته اعوانی، تعرفه گاز در پله چهارم در سال جاری به سطحی نزدیک به قیمت صادراتی رسیده است تا هزینه مصرف خارج از الگو بازدارنده باشد، بنابراین، سیاست مدیریت مصرف تنها بر توصیه و درخواست از مردم استوار نیست و ابزارهای تعرفهای نیز برای اصلاح رفتار مشترکان پرمصرف در نظر گرفته شده است.
در سطح خانوار، رعایت چند نکته ساده میتواند به کاهش مصرف کمک کند: تنظیم دمای محیط در محدوده متعارف، بستن درها و پنجرههای دارای درز، استفاده از پردههای ضخیم در شب، سرویس دورهای وسایل گرمایشی و جلوگیری از روشنماندن تجهیزات گرمایشی در فضاهای بدون استفاده. همچنین تنظیم درست موتورخانه ساختمانها و جلوگیری از گرمشدن بیش از اندازه واحدهای مسکونی و مشاعات، از اقداماتی است که میتواند مصرف گاز را کاهش دهد.
در این میان، نباید فراموش کرد که صرفهجویی فقط وظیفه خانوارها نیست. بخش مهمی از مسئولیت مدیریت مصرف بر عهده سازمانها، ادارات، مراکز تجاری و دستگاههایی است که گاه با وجود نبود کارکنان یا تعطیلی مجموعه، همچنان از انرژی استفاده میکنند.
ادارات دولتی؛ پیشگام صرفهجویی یا مصرفکننده بیضابطه؟
یکی از مهمترین بخشهای سیاست مدیریت مصرف گاز در استان تهران، نظارت بر عملکرد دستگاههای اجرایی و ادارات دولتی است. انتظار میرود سازمانهایی که خود مجری سیاستهای عمومی و متولی حفظ منابع ملی هستند، در رعایت الگوی مصرف پیشقدم باشند؛ بااینحال، گزارشهای اخیر از بازرسیهای شرکت گاز استان تهران نشان میدهد که در برخی ساختمانهای اداری، حتی ابتداییترین دستورالعملهای مدیریت انرژی نیز رعایت نشده است.
بر اساس اعلام شرکت ملی گاز ایران، دمای ساختمانهای اداری باید در محدوده تعیینشده، یعنی ۱۸ درجه سانتیگراد، تنظیم شود و سامانههای گرمایشی این ساختمانها در روزهای تعطیل خاموش باشند. همچنین مدیرعامل شرکت گاز استان تهران، کاهش ۲۰ درصدی مصرف ادارات نسبت به مصوبه موجود را مورد تأکید قرار داده است؛ هدفی که تحقق آن مستلزم نظارت مستمر بر عملکرد دستگاهها و اصلاح شیوه استفاده از تجهیزات گرمایشی است.
مدیرعامل شرکت گاز استان تهران همچنین به خبرنگار مهر گفت: برای اجرای این الزامات، گشتهای ویژه مدیریت مصرف فعال شده است.
وی افزود: این گروهها با مراجعه سرزده به ساختمانهای اداری، وضعیت دمای محیط، عملکرد تجهیزات گرمایشی و میزان رعایت دستورالعملهای ابلاغی را بررسی میکنند.
مطابق اعلام مسئولان، این بازرسیها از نیمه آبان آغاز شده و در طول فصل سرد ادامه خواهد داشت.
گاز چند وزارتخانه قطع شد
اما اهمیت این نظارتها زمانی بیشتر آشکار شد، که در جریان بازرسیهای پنجشنبه ۲۱ آبان، گاز چند ساختمان دولتی در تهران قطع شد، اعوانی، اعلام کرد: جریان گاز وزارت آموزش و پرورش، معاونت این وزارتخانه، مرکز آمار ایران، شعبه یک سازمان تأمین اجتماعی، ساختمان بانک توسعه تعاون و پژوهشگاه فرهنگ وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به دلیل رعایتنکردن دستورالعملهای مدیریت مصرف و روشنماندن سامانههای گرمایشی در روز تعطیل قطع شده است.
به گفته وی، مصرف گاز استان تهران در شبانهروز پیش از این اعلام، از ۹۸ میلیون مترمکعب فراتر رفته بود. این میزان مصرف در شرایطی ثبت شد که ضرورت مدیریت تقاضا و جلوگیری از هدررفت انرژی بیش از گذشته مورد توجه قرار داشت.
اعوانی تأکید کرد: بازدیدهای سرزده حتی در روزهای تعطیل ادامه خواهد داشت و واحدهایی که به اخطارها و دستورالعملهای مدیریت مصرف بیتوجهی کنند، با برخورد قانونی مواجه میشوند.
قطع گاز ادارات پر مصرف همچنین از مواردی است، که مورد تاکید، محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران قرار دارد، وی در گفتگو با خبرنگار مهر اعلام کرد: دستگاههای دولتی و حاکمیتی که بیش از الگوی تعیینشده آب، برق و گاز مصرف کنند، از قطع انشعاب مستثنا نیستند و ممکن است نام آنها در هفتههای آینده به مردم معرفی شود.
معتمدیان گفت: مصرف دستگاهها در استان تهران بر اساس دستور رئیسجمهوری رصد میشود و با موارد مصرف بیش از الگو بدون اغماض برخورد خواهد شد.
احتمال انتشار فهرست دستگاههای پرمصرف
به گفته او، این نظارت وزارتخانهها را هم دربرمیگیرد.
او با اشاره به تأکید مستمر رئیسجمهور بر اصلاح الگوی مصرف افزود: اگر از مردم میخواهیم صرفهجویی کنند، خودمان باید پیشقدم باشیم.
استاندار تهران درباره احتمال انتشار فهرست دستگاههای پرمصرف گفت: دستگاههایی که در شرایط دشوار فعلی الزامات صرفهجویی را رعایت نمیکنند، ممکن است به مردم معرفی شوند.
گرماتابهای فضای باز ویلاهای بدون سکنه؛ مصرفی که باید متوقف شود
یکی دیگر از موضوعات مورد تأکید شرکت گاز استان تهران، استفاده از تجهیزات گرمایشی در فضاهای باز است. گرماتابها و وسایل مشابه که در برخی واحدهای تجاری، رستورانها و محوطههای عمومی برای گرمکردن فضای بیرونی استفاده میشوند، میتوانند موجب مصرف قابلتوجه انرژی شوند؛ بهویژه آنکه بخش زیادی از گرمای تولیدشده در محیط آزاد پراکنده میشود و بازدهی مطلوبی ندارد.
استاندار تهران در این خصوص به خبرنگار مهر گفت: مراکز تجاری و ورزشی، استخرها و ویلاهای بدون سکنه که گاز را بیش از حد یا بیدلیل مصرف کنند، ابتدا اخطار میگیرند و در صورت ادامه تخلف، گازشان قطع میشود و با آنها طبق قانون برخورد خواهد شد.

معتمدیان با اشاره به شرایط کنونی و محدودیت منابع گفت: استفاده از گرماتاب در فضای باز و مصرف گاز در ویلاهایی که ساکن ندارند قابل توجیه نیست.
او درباره پیامکهای هشدار شرکت گاز توضیح داد: این پیامها برای جلب توجه مشترکان پرمصرف به وضعیت مصرفشان و لزوم صرفهجویی ارسال میشود.
به گفته او، بخشی از نظارتها مراکز تجاری، ورزشی و استفادهکنندگان از گرماتاب را هدف گرفته است.
استاندار تهران گفت: تیمهای بازرسی تشکیل شدهاند و بازرسان شرکت گاز با همکاری بسیج، اتحادیهها و اصناف وضعیت مصرف و رعایت الزامات صرفهجویی را بررسی میکنند.
معتمدیان افزود: مصرف گاز استخرها و دیگر مراکز پرمصرف نیز رصد میشود.
نخست اخطار و سپس قطع گاز پرمصرف ها
به گفته او، در صورت رعایتنشدن ضوابط، نخست اخطار داده میشود و پس از آن قطع گاز و اعمال اختیارات قانونی در دستور کار قرار میگیرد.
او تأکید کرد: نظارت بر مصرف باید با همکاری دستگاهها و فعالان صنفی انجام شود تا مصرف غیرضروری کاهش یابد و تأمین پایدار گاز در روزهای سرد ممکن شود.
علیرضا اعوانی، مدیر شرکت گاز استان تهران نیز با اشاره به ممنوعیت استفاده از تجهیزات گرماتابشی در فضاهای باز، هشدار داد: با واحدهای متخلف برخورد خواهد شد و در صورت مشاهده تخلف، جریان گاز آنها قطع میشود.
این موضوع نشان میدهد که مدیریت مصرف تنها به کاهش درجه بخاریها و خاموشکردن موتورخانهها محدود نیست؛ بلکه باید شیوه استفاده از تجهیزات گرمایشی نیز متناسب با ضرورت و بهرهوری انرژی اصلاح شود. گرمکردن فضای باز در شرایطی که شبکه گاز با افزایش تقاضا روبهروست، نمونهای روشن از مصرفی است که میتوان با حذف آن، از هدررفت منابع جلوگیری کرد.
قطع گاز پرمصرفها؛ ضرورت اجرای عدالت در مصرف انرژی
در کنار نظارت بر ادارات، برخورد با مشترکان پرمصرف نیز یکی از محورهای مهم مدیریت مصرف گاز است، البته باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: قطع گاز واحدهای اداری متخلف بر اساس ضوابط و اخطارهای مربوط، و اعمال تعرفههای بالاتر برای مشترکان خانگی پرمصرف.
سیاست اعلامشده برای مشترکان خانگی در درجه نخست بر اصلاح الگوی مصرف و افزایش هزینه مصرف خارج از الگو استوار است و نمیتوان بدون اعلام رسمی، قطع گسترده گاز منازل پرمصرف را سیاست اجرایی جاری معرفی کرد.
بااینحال، برخورد با مصرفهای غیرمتعارف، بهویژه در شرایطی که بخشهای تولیدی و نیروگاهها به تأمین پایدار انرژی نیاز دارند، ضرورتی انکارناپذیر است، نمیتوان پذیرفت گروهی از مشترکان بدون توجه به الگوی مصرف، چندین برابر نیاز متعارف انرژی مصرف کنند و در مقابل، هزینه این رفتار از طریق فشار بر شبکه و محدودیت احتمالی سایر بخشها به کل جامعه تحمیل شود.

هدف از تعرفهگذاری پلکانی نیز همین است؛ مصرف متعارف با هزینه متعارف همراه باشد و مصرف خارج از الگو، هزینه بیشتری برای مصرفکننده ایجاد کند. در کنار این سیاست، شناسایی ساختمانهای دارای اتلاف انرژی، اصلاح موتورخانهها، استفاده از تجهیزات پربازده و بهسازی سامانههای گرمایشی نیز باید با جدیت دنبال شود.
واقعیت این است که عبور از روزهای سرد بدون فشار بر شبکه گاز، تنها با صدور بخشنامه و انجام بازرسیهای مقطعی امکانپذیر نیست. آنچه میتواند به پایداری شبکه کمک کند، همراهی همزمان مردم، مدیران ساختمانها، واحدهای تجاری و دستگاههای اجرایی است.
وقتی یک خانواده دمای خانه را در محدوده متعارف نگه میدارد، یک اداره در روز تعطیل سامانه گرمایشی خود را خاموش میکند و یک واحد تجاری از گرمکردن فضای باز دست میکشد، در حقیقت هرکدام بخشی از مسئولیت اجتماعی خود را در قبال منابع انرژی انجام دادهاند.
صرفهجویی امروز، تضمین گرمایش فردا
از سوی دیگر، شرکت گاز استان تهران نیز باید با اطلاعرسانی شفاف، نظارت مستمر و برخورد یکسان با متخلفان، اطمینان عمومی را نسبت به اجرای عادلانه سیاستهای مدیریت مصرف افزایش دهد. صرفهجویی زمانی به یک فرهنگ عمومی تبدیل میشود که مردم ببینند دستگاههای دولتی نیز به همان اندازه که از شهروندان انتظار رعایت دارند، خود به این الزامات پایبند هستند.
در این میان، شماره ۱۹۴ مرکز امداد و حوادث شرکت گاز نیز برای اعلام موارد مربوط به هدررفت گاز و حوادث احتمالی در دسترس شهروندان قرار دارد.
زمستان، فصل آزمون مسئولیتپذیری در مصرف انرژی است؛ آزمونی که نتیجه آن فقط در میزان قبض گاز خانوارها یا آمار مصرف روزانه خلاصه نمیشود، بلکه به استمرار فعالیت صنایع، تأمین سوخت نیروگاهها و آسایش میلیونها نفر در سراسر کشور گره خورده است.
تهران بهعنوان یکی از بزرگترین کانونهای مصرف انرژی کشور، بیش از هر زمان دیگری به اصلاح رفتارهای مصرفی نیاز دارد. در چنین شرایطی، نه میتوان تمام بار مدیریت مصرف را بر دوش مردم گذاشت و نه میتوان از کنار مصرفهای بیضابطه در ساختمانهای دولتی و واحدهای تجاری گذشت. صرفهجویی باید از خانهها آغاز شود، در ادارات ادامه پیدا کند و با برخورد قاطع و قانونی با متخلفان همراه باشد.
گاز، ثروتی ملی و متعلق به همه نسلهاست؛ نباید اجازه داد بیتوجهی امروز، گرمایش و آسایش فردای جامعه را با دشواری روبهرو کند.





