ودایع: امتیازدهی به آمریکا، دشمنی واشنگتن با ایران را پایان نمی‌دهد – هشت صبح
به گزارش هشت صبح و به نقل از مهر :
علی ودایع در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به این موضوع که برخی همچنان به امکان تغییر رفتار آمریکا از طریق امتیازدهی امیدوارند، اظهار کرد: برای تحلیل رفتار آمریکا باید میان منافع راهبردی این کشور و تصمیم‌های مقطعی دولت‌های مختلف تفاوت قائل شد. آنچه در سیاست خارجی واشنگتن اهمیت دارد، صرفاً مواضع یک رئیس‌جمهور یا جریان سیاسی نیست، بلکه مجموعه‌ای از منافع و ملاحظات ساختاری است که در تصمیم‌گیری‌های این کشور نقش دارند.
وی افزود: در چنین شرایطی، نمی‌توان تصور کرد که با ارائه امتیازاتی از سوی ایران، الزاماً رویکرد آمریکا تغییر خواهد کرد. تجربه روابط دو کشور نشان داده است که واشنگتن در بسیاری از مقاطع، حتی پس از توافق و دریافت امتیاز نیز از طرح مطالبات جدید یا بازگشت به سیاست فشار خودداری نکرده است.
امتیازدهی لزوماً به کاهش مطالبات آمریکا منجر نمی‌شود
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با اشاره به تجربه توافق هسته‌ای تصریح کرد: برجام نمونه روشنی از این مسئله است. ایران در چارچوب این توافق محدودیت‌هایی را پذیرفت و تعهداتی را اجرا کرد، اما آمریکا به‌راحتی از توافق خارج شد و سیاست فشار حداکثری را در پیش گرفت. این تجربه نشان می‌دهد که نمی‌توان صرفاً با ارائه امتیاز، تضمینی برای پایبندی طرف مقابل یا تغییر رفتار آن ایجاد کرد.
ودایع ادامه داد: مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که یک طرف تصور کند با امتیاز دادن می‌تواند طرف مقابل را از مواضع خصمانه منصرف کند، در حالی که طرف مقابل اساساً ممکن است چنین امتیازاتی را نه نشانه‌ای برای حل اختلاف، بلکه فرصتی برای طرح خواسته‌های بیشتر تلقی کند.
وی خاطرنشان کرد: در روابط بین‌الملل، امتیازدهی زمانی معنا دارد که در مقابل آن دستاورد مشخص و تضمین‌شده‌ای وجود داشته باشد. اگر امتیازی داده شود، اما طرف مقابل همچنان به سیاست تهدید، تحریم و فشار ادامه دهد، چنین روندی نه‌تنها به حل اختلافات کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند موقعیت طرف امتیازدهنده را نیز تضعیف کند.
حمایت راهبردی آمریکا از اسرائیل، فراتر از دولت‌هاست
کارشناس روابط بین‌الملل با اشاره به مناسبات واشنگتن و تل‌آویو گفت: یکی از موضوعاتی که در شناخت سیاست خارجی آمریکا باید مورد توجه قرار گیرد، رابطه این کشور با رژیم صهیونیستی است. این رابطه صرفاً به مواضع یک رئیس‌جمهور یا یک حزب محدود نمی‌شود و از پشتوانه‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی برخوردار است.
وی افزود: حتی اگر در مقطعی اختلافاتی میان دولت آمریکا و نتانیاهو ایجاد شود یا رئیس‌جمهور این کشور درباره میزان کمک‌های مالی و نظامی به اسرائیل مواضع متفاوتی اتخاذ کند، نباید این تحولات را به معنای تغییر ماهیت سیاست راهبردی واشنگتن در منطقه دانست.
ودایع تأکید کرد: همین مسئله درباره ایران نیز اهمیت دارد. ممکن است دولت‌های مختلف آمریکا در شیوه مواجهه با جمهوری اسلامی تفاوت‌هایی داشته باشند؛ یک دولت بیشتر بر تحریم و فشار اقتصادی تأکید کند و دولت دیگری مسیر مذاکره را در اولویت قرار دهد، اما این تفاوت در ابزارها لزوماً به معنای تغییر اهداف و منافع راهبردی آمریکا نیست.
نباید مذاکره را با اعتماد یک‌طرفه اشتباه گرفت
این تحلیلگر مسائل بین‌الملل در ادامه با تأکید بر ضرورت حفظ واقع‌بینی در دیپلماسی اظهار کرد: مذاکره یکی از ابزارهای مهم سیاست خارجی است و نمی‌توان آن را به‌طور مطلق کنار گذاشت، اما باید میان مذاکره مبتنی بر منافع متقابل و امتیازدهی یک‌طرفه تفاوت قائل شد.
وی افزود: اگر طرف آمریکایی بداند که با افزایش فشار می‌تواند امتیازات بیشتری از ایران دریافت کند، انگیزه‌ای برای تغییر رفتار خود نخواهد داشت. بنابراین، هرگونه گفت‌وگو باید بر مبنای حفظ منافع ملی، تضمین اجرای تعهدات و برخورداری از دستاوردهای متقابل شکل بگیرد.
ودایع در پایان خاطرنشان کرد: مسئله اصلی این است که نباید تصور کنیم با امتیاز دادن می‌توان دشمنی آمریکا با ملت ایران را برطرف کرد. تجربه‌های گذشته نشان داده است که چنین تصوری می‌تواند به محاسبات نادرست منجر شود. دیپلماسی باید در خدمت تأمین منافع ملی باشد، نه اینکه به امید تغییر رفتار طرف مقابل، ابزارهای قدرت و ظرفیت‌های کشور بدون دریافت تضمین و دستاورد مشخص واگذار شود.
