هدف سفر سران عربستان، پاکستان و ترکیه به تهران، حمایت از میانجی‌گری اسلام‌آباد و دوحه و ترغیب ایران به انعطاف‌پذیری در مذاکرات است/ قطر در حال کار بر روی توافقی است که در آن طرفین ظرف ۵ روز، مجموعه‌ای از امتیازها را به یکدیگر ارائه می‌دهند/ مهم‌ترین مانع، تعیین زمان اجرای امتیازها است/ اعزام فرستاده مورد اعتماد بن‌سلمان به تهران، یعنی ریاض در پی جلوگیری از دور تازه‌ای از جنگ است
نیویورک‌تایمز نوشت: عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در سفری کم‌سابقه به‌طور مشترک به تهران رفتند؛ این در حالی است که گزارش‌ها حاکی از آن است که آمریکا و اسرائیل در حال تدوین طرح‌هایی برای ازسرگیری حملات علیه ایران هستند.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: نمایندگان ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان روز دوشنبه در تهران، پایتخت ایران، با مقام‌های ایرانی دیدار کردند؛ این دیدار در شرایطی انجام شد که نگرانی‌ها درباره احتمال حملات جدید آمریکا و اسرائیل به ایران در آینده‌ای نزدیک به‌طور گسترده افزایش یافته است.
علی باقری‌کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به گفته شبکه خبری دولتی ایران، پرس‌تی‌وی، اعلام کرد که هدف این دیدارها تقویت امنیت منطقه‌ای است.
این سفر تازه‌ترین مورد از مجموعه تلاش‌های دیپلماتیک میانجی‌گران منطقه‌ای برای جلوگیری از تشدید دوباره بحران و بی‌ثباتی در خاورمیانه است. به گفته مقام‌های آمریکایی و افرادی که در جریان رایزنی‌ها قرار گرفته‌اند، مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی در حال تدوین طرح‌هایی برای حمله احتمالی به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در هفته آینده هستند.
هم‌زمان، درگیری عربستان سعودی با نیروهای انصار الله طرفدار ایران در یمن نیز طی هفته‌های اخیر به‌سرعت تشدید شده است. دو طرف حملات مرگ‌باری را علیه یکدیگر انجام داده‌اند که از جمله اهداف آن‌ها فرودگاه‌ها و تأسیسات نفتی در اطراف عربستان بوده است.
عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امسال توافق‌نامه جدید دفاع جمعی موسوم به «پیمان مکه» را تشکیل دادند. مذاکرات روز دوشنبه نخستین نشست مشترک در سطح عالی این سه کشور با ایران از زمان تشدید درگیری عربستان و حوثی‌ها محسوب می‌شود.
وزیر دفاع عربستان سعودی، شاهزاده خالد بن سلمان، نماینده این کشور در مذاکرات است. این موضوع در بیانیه وزارت خارجه عربستان اعلام شده است. به گزارش رسانه‌های دولتی ایران، شاهزاده خالد را در سفر به تهران، فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و همچنین ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه، همراهی می‌کنند.
بعدازظهر دوشنبه، صداوسیمای ایران گزارش داد که این مقام‌ها با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، و محسن رضایی، رئیس شورای عالی امنیت ملی، دیدار می‌کنند.
یک روز پیش از آن نیز میانجی‌گران قطری به تهران سفر کردند تا به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، برای دستیابی به توافقی میان آمریکا و ایران و جلوگیری از آغاز دوباره جنگ منطقه‌ای تلاش کنند. هفته گذشته نیز عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در چارچوب تلاش‌های دیپلماتیک به تهران سفر کرده بود.
یک مقام خلیج فارس که به شرط ناشناس ماندن درباره مذاکرات صحبت کرد، گفت که گفت‌وگوهای روز دوشنبه در راستای حمایت از تلاش‌های میانجی‌گران قطری و پاکستانی انجام می‌شود و هدف از آن، تا حدی، ترغیب ایران به نشان دادن انعطاف‌پذیری کافی برای دستیابی به راه‌حلی دیپلماتیک با آمریکا است.
تلاش قطر برای دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن
میانجی‌گران قطری در حال کار روی توافقی میان آمریکا و ایران هستند که بر اساس آن، دو طرف طی یک دوره پنج‌روزه مجموعه‌ای از امتیازها را به یکدیگر ارائه دهند. این موضوع را دو دیپلمات آگاه از مذاکرات اعلام کردند.
به گفته این دو دیپلمات، در چارچوب این امتیازدهی‌ها، ایران تنگه هرمز را که گذرگاهی حیاتی برای حمل‌ونقل انرژی در خلیج فارس است، به روی کشتیرانی تجاری باز خواهد کرد و آمریکا نیز محاصره دریایی بنادر ایران را که بحران اقتصادی این کشور را تشدید کرده است، لغو خواهد کرد.
این دو دیپلمات گفتند که مهم‌ترین مانع بر سر راه دستیابی به این توافق، تعیین زمان اجرای امتیازهای هر یک از طرفین بوده است. آن‌ها افزودند که میانجی‌گران تلاش کرده‌اند ایران را متقاعد کنند در مرحله نخست توافق، در زمینه برنامه هسته‌ای خود امتیازی ارائه دهد.
ایران بارها اعلام کرده است که از واگذاری بخشی از ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود خودداری خواهد کرد. محسن رضایی نیز هفته گذشته تأکید کرد که «حتی یک ذره از مواد هسته‌ای غنی‌شده» از ایران خارج نخواهد شد.
مقام‌های ایرانی هفته گذشته نسبت به امکان دستیابی به توافق ابراز بدبینی کردند و هشدار دادند که در صورت حمله مجدد به ایران، نیروهای این کشور دامنه اهداف خود را گسترش خواهند داد و مراکز داده و کابل‌های اینترنتی زیردریایی در منطقه را نیز هدف قرار خواهند داد.
تلاش عربستان برای جلوگیری از دور تازه جنگ
سفر مقام‌های ارشد سعودی به تهران، در شرایطی که تنش‌ها میان دو کشور به‌شدت افزایش یافته، اقدامی قابل‌توجه در مسیر تعامل دیپلماتیک به شمار می‌رود؛ به‌ویژه آنکه عربستان با حملات تقریباً روزانه حوثی‌های طرفدار ایران روبه‌رو است.
اعزام شاهزاده خالد بن سلمان، برادر ولیعهد عربستان و فرستاده مورد اعتماد او، نشان می‌دهد که رهبری سعودی در پی جلوگیری از دور تازه‌ای از جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران است؛ جنگی که می‌تواند موج جدیدی از حملات ایران علیه عربستان را به دنبال داشته باشد، آن هم در شرایطی که ریاض هم‌زمان با حوثی‌ها نیز درگیر است.
برای ایران نیز سفر روز دوشنبه عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان از نظر نمادین اهمیت دارد؛ زیرا مقام‌های ایرانی خواهان کنار گذاشتن آمریکا از ترتیبات امنیتی و دیپلماتیک منطقه هستند.
پیمان مکه در ماه اوت امضا شد؛ در شرایطی که کشورهای خاورمیانه در بحبوحه تردیدها درباره میزان اتکاپذیری حمایت‌های امنیتی آمریکا، به دنبال راه‌های جدیدی برای تأمین امنیت خود بوده‌اند.
این مسئله به‌ویژه برای رهبران کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اهمیت پیدا کرده است؛ کشورهایی که پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، با موجی از حملات موشکی و پهپادی ایران روبه‌رو شدند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه در نشست خبری خود در تهران گفت: «از نگاه ما، همین واقعیت که کشورهای منطقه در پی ایجاد، یا دست‌کم بررسی سازوکارهای امنیت منطقه‌ای بر اساس منافع و ملاحظات خود هستند، تحول مثبتی است.»
