سیراف در آستانه ثبت جهانی؛ ارزیابان اواخر تابستان وارد بندر میشوند – هشت صبح
به گزارش هشت صبح و به نقل از مهر :
خبرگزاری مهر، گروه استانها- محمد غلامحسینی: استان بوشهر با برخورداری از پیشینهای چند هزار ساله، یکی از مهمترین کانونهای میراث فرهنگی، تاریخی و دریایی ایران به شمار میرود؛ استانی که از بندر باستانی سیراف تا بافت تاریخی بوشهر، از آثار هخامنشی دشتستان تا جزیره خارک، گنجینهای ارزشمند از تاریخ، تمدن و فرهنگ ایرانی را در خود جای داده است.
در سالهای اخیر نیز توسعه زیرساختهای گردشگری، مرمت بناهای تاریخی و تقویت موزهها به عنوان راهبردی برای حفاظت از این میراث و رونق اقتصاد گردشگری استان با جدیت دنبال شده است.
در همین راستا، ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف به عنوان یکی از مهمترین پروندههای میراث فرهنگی کشور، توسعه موزههای جدید، احیای بناهای شاخص تاریخی و تقویت پایگاههای میراث فرهنگی، در صدر برنامههای ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر قرار گرفته است.
نصرالله ابراهیمی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر، در گفتگو با خبرنگار مهر، ضمن تشریح آخرین وضعیت این برنامهها، از اقدامات انجامشده و چشمانداز پیشروی این حوزه سخن گفت.
مهمترین مأموریتها، اولویتها و رویکردهای ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر چیست؟
حوزههای میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سه عرصه پرکار و تعاملمحور هستند که بسیاری از اقدامات آنها به صورت فرابخشی انجام میشود.
در حوزه گردشگری و صنایعدستی، تعامل با دستگاههای اجرایی، فعالان بخش خصوصی و جوامع گردشگری ضروری است و در حوزه صنایعدستی نیز همکاری با صنعتگران، هنرمندان و بخش خصوصی نقش کلیدی دارد.
این تعاملات میتواند در زمینههای اشتغالزایی، اقتصاد، فرهنگ و اجتماعی، تحولات مثبتی در جامعه ایجاد کند.
حوزه میراث فرهنگی که ماهیت حاکمیتی دارد شامل حفاظت و مرمت اماکن تاریخی، توسعه موزهها، ثبت آثار تاریخی ملموس، ناملموس و طبیعی و همچنین فعالیت در حوزه پایگاههای میراث فرهنگی میشود.
ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف، توسعه موزهها و حفاظت از میراث فرهنگی استان بوشهر در چه مرحلهای قرار دارد و چه برنامههایی در این زمینه دنبال میشود؟
پرونده سیراف بدون کوچکترین ایراد در یونسکو تأیید شده و ارزیابان اواخر تابستان وارد بندر تاریخی سیراف میشوند.
در یک سال اخیر، ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف یکی از اولویتهای اصلی من بوده است. سیراف سالها پیش در فهرست موقت یونسکو ثبت شده بود و مردم و سازمانهای مردمنهاد منطقه، مطالبه جدی برای پیگیری این پرونده داشتند.
پس از ۱۹ سال وقفه و با پیگیریهای مستمر در وزارتخانه، سیراف به عنوان یکی از پروندههای سال ۲۰۲۶ میلادی برای ارسال به یونسکو تعیین شد و ما توانستیم کاری که معمولاً دو سال زمان میبرد، در مدت حدود چهار ماه با انجام مطالعات گسترده، جمعآوری اسناد و مستندات و پژوهشهای میدانی به انجام برسانیم.
این پرونده در شورای سیاستگذاری ثبت جهانی وزارتخانه، در شرایطی که رقیب جدی از خراسان رضوی داشت، مورد بررسی قرار گرفت و با دفاعیات قاطع و تأکید بر اهمیت دیپلماسی فرهنگی و حقانیت سیراف، موفق به اخذ رأی مثبت شد و به عنوان پرونده نهایی ایران برای سال ۲۰۲۶ به یونسکو ارسال شد.
خوشبختانه این پرونده بدون هیچگونه اصلاحیه یا خطایی در یونسکو تأیید شده است و بر اساس مکاتبات یونسکو با وزارتخانه، ارزیابان این سازمان در اواخر تابستان امسال برای بررسی میدانی به سیراف سفر خواهند کرد.
آمادهسازی ذهنی و اطلاعرسانی به مردم و مسئولان اهمیت زیادی دارد. جلسات متعددی با دستگاههای اجرایی برگزار شده و هماکنون با وجود شرایط جنگی، عملیات آمادهسازی آثار تاریخی سیراف آغاز شده و نیروهای فنی در منطقه مستقر هستند تا فرایندهای فنی، حفاظتی و اجتماعی را تا پیش از ارزیابی ارزیابان یونسکو به پایان برسانند.
اگر همراهی مردم نبود، قطعاً این امر محقق نمیشد و در آینده نیز با کمک استاندار، فرماندار کنگان و همه عوامل اجرایی، این کار بزرگ به انجام خواهد رسید و پرچم ایران در یونسکو به اهتزاز درخواهد آمد.
در ادامه، ثبت جهانی قلعه الموت در استان قزوین را به وزیر میراث فرهنگی، علی دارابی قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی، علیرضا ایزدی مدیرکل ثبت آثار تاریخی، استاندار قزوین، دکتر چوبک (مدیر پرونده) و همه عوامل اجرایی پرونده تبریک میگویم و امیدوارم سیراف نیز به عنوان پرونده بعدی، در پایان سال جاری یا سال ۲۰۲۷ میلادی به ثبت جهانی برسد و خبر خوشی برای مردم بوشهر، شهرستان کنگان و شهر سیراف به ارمغان آورد.
بر اساس برنامه هفتم توسعه، توسعه موزهها یکی از مأموریتهای وزارتخانه است. موزه شهید رئیسعلی دلواری که پس از ۱۷ سال از نظر محتوایی و استحکامی دچار فرسودگی شده بود، با بهرهگیری از تکنولوژیهای نوین و تولید محتوای روزآمد، مرمت و تجهیز شده و آماده افتتاح در هفته دولت است.
همچنین موزه جم در هفته دولت یا هفته گردشگری افتتاح خواهد شد. این موزه با مشارکت شهرداری جم ایجاد شده و ساختمان آن توسط شهرداری آماده و تجهیز و تولید محتوا نیز توسط میراث فرهنگی در حال انجام است.
با توجه به قدمت بیش از ۱۲ هزار ساله آثار فرهنگی شهرستان جم مربوط به دوره پارینهسنگی، این موزه نمایی از تاریخ کهن این منطقه است.
راهاندازی موزه سیراف نیز همزمان با آمادهسازی بندر تاریخی سیراف انجام خواهد شد و موزه این منطقه با چیدمان اشیا و ویترینها ساماندهی میشود.
همچنین موزه چاپ علوی در بافت تاریخی بوشهر تا دهه فجر امسال با تغییر چیدمان محتوایی و انجام اقدامات مرمتی به بهرهبرداری خواهد رسید.
موزه مردمشناسی شهر بوشهر نیز که اکنون ۸۰ درصد پیشرفت مرمت دارد، در دهه فجر افتتاح خواهد شد.
بهسازی محیط موزهای، معماری داخلی و استفاده از تکنولوژیهای نوین در ارائه محتوا نیز با همکاری مشاوران متخصص در دستور کار قرار دارد.
مهمترین برنامههای ادارهکل در حوزه مرمت، احیای بناهای تاریخی و توسعه زیرساختهای فرهنگی و گردشگری استان چیست؟
به کاوشهای باستانشناسی در محوطه قلعه محمدخان دشتی و حمام تاریخی آن اشاره میکنم؛ با مشارکت شهرداری خورموج، عملیات مرمت این حمام در حال انجام است و کارهای نازککاری از جمله گچکاری و تثبیت گچبریهای نفیس آن در حال انجام است و امیدواریم این حمام تاریخی با همکاری شورا و شهرداری خورموج، به زودی به موزه شهر خورموج تبدیل شود.
رویکرد ما تعامل با دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی است. ساختمانهای تاریخی در اختیار دستگاههایی نظیر گمرک و سازمان بنادر و دریانوردی، مانند ساختمان گمرک قدیم دیر و عمارت حاج رئیس، با نظارت فنی این ادارهکل به بخش خصوصی واگذار شده و با کاربری گردشگری احیا میشوند.
ایجاد موزه ورزش در استان با همکاری اداره کل ورزش و جوانان و فعالان این حوزه، از دیگر برنامههای در دست اقدام است، چرا که بوشهر پیشینه درخشانی در حوزه ورزش به ویژه فوتبال دارد.
همچنین پیگیری برای توسعه موزه دشتستان در کاروانسرای مشیر برازجان در دستور کار قرار دارد. این مکان علاوه بر آثار ارزشمند از دوره هخامنشی تا اسلامی و همچنین در دوره پهلوی محل تبعید برخی از شخصیتهای بزرگ ملی در این استان بوده و میتواند به موزه مقاومت تبدیل شود.
در حوزه مرمت نیز بناهای تاریخی شاخص از جمله پل مشیر برازجان، قلعه زائر خضرخان و حمام قلعه محمدخان دشتی در حال مرمت هستند.
کتابخانه مصلحیان در یکی دو ماه گذشته افتتاح شد. همچنین مرمت مدرسه سعادت و مساجد تاریخی از جمله مسجد کوفه، مسجد شنبدی و مسجد شیخ سعدون نیز پایان یافته است.
برای احیای بافت تاریخی بوشهر، معرفی ظرفیتهای فرهنگی استان و تقویت هویت تاریخی چه اقداماتی در دستور کار قرار دارد؟
با مشارکت بخش خصوصی و تبدیل خانههای تاریخی به اقامتگاههای سنتی و هتلبوتیک، بافت تاریخی بوشهر به قطب گردشگری پایدار تبدیل شده است.
در این بافت، رویدادهای فرهنگی نظیر شروهخوانی، تعزیه و جشنواره اقوام برگزار میشود که نشاندهنده پویایی و زنده بودن این بافت تاریخی است.
در بخش دیگری از سخنانم باید به پیشینه کهن مقاومت مردم استان بوشهر اشاره کنم. بر اساس روایات تاریخی، بیش از پنج قرن، از دوره صفویه تاکنون، مردم این منطقه در برابر استعمارگران ایستادگی کردهاند.
در حوزه ثبت آثار ملی، توسعه پایگاههای میراث فرهنگی و حفاظت از آثار تاریخی چه اقداماتی انجام شده است؟
از ثبت آثار شاخص در فهرست میراث ملی در سال جاری خبر میدهم. در حوزه میراث ملموس، ناملموس و طبیعی، پروندههای متعددی آماده شده است.
چهار پایگاه میراث فرهنگی در جزیره خارک، بافت تاریخی بوشهر، آثار هخامنشی دشتستان و بندر تاریخی سیراف فعال هستند و با پیگیریهای صورت گرفته، هشت نیروی متخصص به این پایگاهها تزریق شده و مجوز جذب شش نیروی دیگر نیز اخذ شده است.
برای تقویت ساختار اداری و توسعه خدمات میراث فرهنگی در شهرستانهای استان چه برنامههایی در دستور کار دارید؟
با پیگیریهای انجامشده، نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان تنگستان به اداره ارتقا یافته و همچنین نمایندگی جدید میراث فرهنگی در شهرستان عسلویه ایجاد شده است.
این اقدامات با پیگیری نمایندگان مجلس و هماهنگی با وزارتخانه محقق شده و بهزودی اعتبارات لازم نیز تزریق خواهد شد تا شاهد تحولات خوبی در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی این شهرستانها باشیم.
اگر بخواهید جمعبندی از مهمترین برنامهها و چشمانداز پیش روی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر ارائه دهید، چه نکاتی را بیان میکنید؟
راهبرد ما استفاده از ظرفیت تعامل میان دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی، هنرمندان، صنعتگران، جوامع محلی و مردم برای حفاظت از میراث فرهنگی، توسعه گردشگری و رونق صنایعدستی است.
ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف، توسعه موزههای استان، مرمت و احیای بناهای تاریخی، بازآفرینی بافت تاریخی بوشهر، ثبت آثار جدید در فهرست میراث ملی، تقویت پایگاههای میراث فرهنگی، جذب نیروهای متخصص، توسعه ساختار اداری شهرستانها و اجرای پروژههای مشترک با دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی، مهمترین برنامههایی است که با جدیت در حال پیگیری است.
امیدواریم با تداوم این اقدامات و همراهی مردم و مسئولان، شاهد ثبت جهانی سیراف، بهرهبرداری از موزههای جدید، احیای هرچه بیشتر آثار تاریخی و تبدیل استان بوشهر به یکی از قطبهای مهم میراث فرهنگی و گردشگری کشور باشیم.
