خانواده زندانی؛ قربانیِ خاموشِ جرمی که مرتکب نشدهاست – هشت صبح
به گزارش هشت صبح و به نقل از مهر :
خبرگزاری مهر، گروه استانها: زندانی شدن یک فرد، آثار آن را به پشت میلههای زندان محدود نمیکند. خانوادهای که پیش از این با درآمد یک یا چند عضو خود زندگی میکرد، ممکن است با حبس سرپرست یا یکی از اعضای مؤثر خانواده، ناگهان با مجموعهای از مشکلات اقتصادی و اجتماعی روبهرو شود؛ مشکلاتی که در صورت تداوم، میتواند وضعیت خانواده را شکنندهتر کند.
در استان تهران، با توجه به جمعیت بالا و گستردگی مسائل اجتماعی، حمایت از خانواده زندانیان تنها یک اقدام خیریه نیست؛ بخشی از سیاست پیشگیری از آسیبهای اجتماعی به شمار میرود. بسیاری از این خانوادهها در وقوع جرم نقشی نداشتهاند، اما پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن را تحمل میکنند.
مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان ورامین در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: کاهش یا قطع درآمد، افزایش هزینههای زندگی، بدهی، اجاره مسکن، هزینههای درمان و تحصیل فرزندان، از جمله مسائلی است که میتواند خانواده زندانی را در معرض فشار قرار دهد. در چنین شرایطی، حمایت مؤثر باید فراتر از پرداختهای مقطعی باشد و متناسب با وضعیت هر خانواده طراحی شود.
حمیدرضا شاهسون افزود: انجمن حمایت از زندانیان در این میان میتواند حلقه واسط میان خانوادههای نیازمند، خیرین و دستگاههای مسئول باشد.
او گفت: فلسفه این حمایت آن است که خانواده فرد زندانی به دلیل شرایط پیشآمده از حداقلهای زندگی، آموزش، درمان و فرصت بازگشت به شرایط عادی محروم نشود.
نباید از آسیبهای روانی و اجتماعی خانوادهها غافل شد
مدیرعامل انجمن حمایت از زندانیان ملارد نیز یکی از مهمترین حوزههای حمایت این انجمن را، معیشت خانواده زندانیان دانسته و به خبرنگار مهر گفت: کمک به تأمین هزینههای ضروری زندگی میتواند در کوتاهمدت از تشدید مشکلات جلوگیری کند، اما حمایت پایدارتر زمانی شکل میگیرد که خانواده بتواند دوباره روی پای خود بایستد، از این منظر، ایجاد فرصتهای شغلی برای همسران یا دیگر اعضای توانمند خانواده و کمک به مهارتآموزی، میتواند اثری ماندگارتر از کمکهای نقدی داشته باشد.
نبی اله قاسم زاده اضافه کرد: تحصیل فرزندان زندانیان نیز اهمیت ویژهای دارد، کودکی که همزمان با مشکلات اقتصادی خانواده، با فشارهای روانی و اجتماعی ناشی از زندانی بودن یکی از والدین مواجه است، نباید به دلیل این شرایط از تحصیل بازبماند. حمایت تحصیلی، تأمین لوازم آموزشی و شناسایی دانشآموزان در معرض ترک تحصیل میتواند یکی از مؤثرترین اقدامات پیشگیرانه باشد.
وی تاکید کرد: در کنار مسائل اقتصادی، نباید از آسیبهای روانی و اجتماعی خانوادهها غافل شد. انگ اجتماعی، نگاه منفی اطرافیان و گاه پنهان کردن وضعیت یکی از اعضای خانواده، فشار مضاعفی بر همسر و فرزندان زندانی وارد میکند. حمایت اجتماعی در این بخش، نیازمند مشاوره، حفظ کرامت خانواده و پرهیز از برخوردهای انگزننده است.
از همین رو، حمایت از خانواده زندانیان زمانی میتواند نتیجهبخش باشد که بر اساس شناسایی دقیق نیازها و اولویتبندی مشکلات انجام شود؛ خانوادهای ممکن است به کمک معیشتی نیاز داشته باشد، خانوادهای دیگر با مسئله درمان یا مسکن روبهرو باشد و خانوادهای نیز بیش از هر چیز به اشتغال و توانمندسازی نیاز داشته باشد.
در این میان، نقش خیرین و نیکوکاران نیز قابل توجه است، کمکهای مردمی اگر از مسیرهای مشخص و تحت نظارت نهادهای مسئول هدایت شود، میتواند به جای اقدامات پراکنده، به حل مسائل واقعی خانوادهها اختصاص پیدا کند. انجمنهای حمایت از زندانیان میتوانند این ظرفیت اجتماعی را سامان دهند و آن را به سمت نیازهای اولویتدار هدایت کنند.
فرزندان و اعضای خانواده فرد زندانی، خودِ مجرم نیستند
حمایت از خانواده زندانیان در نهایت حمایت از جامعه است، زیرا فرزندان و اعضای خانواده فرد زندانی، خودِ مجرم نیستند و نباید به دلیل وضعیت یکی از اعضای خانواده، هزینهای فراتر از توان خود بپردازند.
از سوی دیگر، توجه به وضعیت خانواده میتواند بخشی از فرآیند بازاجتماعی شدن زندانی نیز باشد، زندانیای که بداند خانوادهاش در دوران حبس بدون حمایت رها نشدهاند، با دغدغه کمتری میتواند مسیر اصلاح و بازگشت به جامعه را دنبال کند. در مقابل، فروپاشی اقتصادی و اجتماعی خانواده میتواند مشکلات جدیدی ایجاد کند که آثار آن پس از پایان دوران حبس نیز ادامه یابد.
استان تهران به دلیل گستردگی جمعیت و تنوع مسائل اجتماعی، بیش از هر چیز به یک نظام منسجم حمایت و توانمندسازی نیاز دارد؛ نظامی که در آن انجمن حمایت از زندانیان، خیرین، دستگاه قضایی، نهادهای اجتماعی و مجموعههای حمایتی هر کدام نقش مشخصی داشته باشند.
در چنین مدلی، هدف صرفاً این نیست که خانوادهای برای چند روز از یک مشکل مالی عبور کند؛ هدف آن است که خانواده از چرخه آسیب خارج شود، فرزندان مسیر تحصیل خود را ادامه دهند، اعضای توانمند خانواده امکان اشتغال پیدا کنند و کرامت آنان در تمام مراحل حفظ شود.
توجه به خانواده زندانیان را نباید هزینهای اضافی تلقی کرد، هر میزان حمایت هدفمند امروز میتواند از شکلگیری آسیبهای بزرگتر فردا جلوگیری کند، از این منظر، فعالیت انجمن حمایت از زندانیان تنها کمک به یک خانواده نیست؛ سرمایهگذاری اجتماعی برای حفظ بنیان خانواده و کاهش آسیبهای ناشی از جرم است.
