تحویل حجمی آب؛ از یک تکلیف قانونی تا یک مسئله حلنشده اجرایی – هشت صبح
به گزارش هشت صبح و به نقل از مهر :
به گزارش خبرگزاری مهر نادر عباسی عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، با اشاره به اهمیت تحویل حجمی آب در مدیریت منابع آب کشور اظهار کرد: تحویل حجمی آب موضوع جدیدی نیست و طی سالهای گذشته در قوانین، اسناد بالادستی و سیاستهای مدیریت منابع آب کشور مورد تأکید قرار گرفته است؛ با این حال، با وجود گذشت بیش از دو دهه از طرح و تصویب الزامات مرتبط با آن، این نظام هنوز به شکل کامل و مؤثر در بخش کشاورزی کشور مستقر نشده است.
وی افزود: مسئله اصلی این نشست آن است که چرا سیاستی که از نظر قانونی و نظری مورد تأکید قرار گرفته، در میدان اجرا با موانع جدی مواجه است و آیا تحویل حجمی بهتنهایی میتواند به کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری منجر شود و همچنین چه پیشنیازهایی برای اجرای موفق آن وجود دارد و آیا یک الگوی واحد را میتوان برای همه مناطق کشور تجویز کرد؟
دبیر نشست تخصصی ملی تحویل حجمی آب با بیان اینکه عدم اجرای کامل این نظام را نمیتوان صرفاً یک مشکل فنی دانست، تصریح کرد: این موضوع مجموعهای از مسائل فنی، حقوقی، اقتصادی، اجتماعی، نهادی، مدیریتی و حکمرانی را دربرمیگیرد. زیرساختهای اندازهگیری و پایش، نحوه قرارداد و تخصیص آب، هماهنگی میان دستگاههای مسئول، مشارکت و پذیرش بهرهبرداران، نقش تشکلهای آببران، هزینههای اجرای نظام تحویل حجمی و حتی ارتباط آن با اقتصاد کشاورزی و انرژی، همگی باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
عباسی تأکید کرد: تحویل حجمی آب را نباید بهعنوان یک راهکار منفک از نظام مدیریت آب و کشاورزی کشور دید. اگر قرار است این سیاست به نتیجه برسد، باید ارتباط آن با الگوی کشت، اقتصاد محصولات، بهرهوری آب، انرژی، بازار، آب مجازی و شرایط اقلیمی و اجتماعی مناطق مختلف نیز مورد توجه قرار گیرد. به همین دلیل، رویکرد نشست، نگاه کلان و سیستمی به موضوع خواهد بود.
وی با اشاره به برگزاری دو جلسه کمیته راهبری نشست گفت: در جلسات برگزارشده، نمایندگان و صاحبنظرانی از وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو، سازمان برنامه و بودجه، دانشگاه تهران، مؤسسه تحقیقات آب، شرکت مدیریت منابع آب ایران، بخش خصوصی و مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی درباره چارچوب و محتوای نشست به بحث و تبادل نظر پرداختهاند.
دبیر نشست تخصصی ملی تحویل حجمی آب ادامه داد: چهار محور اصلی برای ادامه برنامهریزی نشست شامل وضعیت موجود و مبانی نظری؛ مبانی حقوقی، سیاستی و حکمرانی؛ ابعاد اجتماعی و نهادی؛ و ابعاد فنی، اجرایی و اقتصادی پیشنهاد شده است که در ادامه با دریافت نظرات اعضای کمیته نهایی خواهد شد.
عباسی گفت: در این نشست، علاوه بر بررسی تجارب ملی و بینالمللی، تلاش خواهد شد تجارب اجرایی کشور، بهویژه تجربه شبکه آبیاری دشت قزوین، مهاباد و سایر دشت های کشور مورد بررسی قرار گیرد تا نقاط قوت، چالشها و درسآموختههای آن برای سایر مناطق کشور شناسایی شود.
وی یکی از موضوعات مهم مورد توجه کمیته راهبری را پذیرش اجتماعی و مقاومت در برابر اجرای تحویل حجمی آب عنوان کرد و افزود: نمیتوان انتظار داشت صرفاً با تصویب قانون یا ایجاد زیرساخت فنی، این نظام در کشور مستقر شود. باید مشخص شود چرا در برخی مناطق بهرهبرداران و حتی برخی نهادهای اجرایی در برابر آن مقاومت میکنند و چه سازوکارهایی میتواند زمینه مشارکت و پذیرش آنها را فراهم کند.
عباسی در خصوص رویکرد اصلی نشست اظهار کرد: این نشست قرار نیست صرفاً مجموعهای از سخنرانیهای علمی باشد. هدف اصلی، گفتوگو درباره یک مسئله واقعی، شنیدن دیدگاه دستگاههای اجرایی، پژوهشگران، دانشگاهیان، تشکلها و بهرهبرداران و حرکت از تشخیص مسئله به سمت راهکار است. به همین دلیل تلاش میکنیم خروجی نشست، پیشنهادهای عملیاتی، سیاستی و اجرایی قابل استفاده برای تصمیمگیران باشد.
وی گفت: پرسش نهایی که باید در این نشست به آن پاسخ داده شود این است که آیا تحویل حجمی آب در شرایط امروز کشور باید اجرا شود؟ اگر پاسخ مثبت است، چگونه، کجا، با چه اولویتی و با چه نقشه راهی؟ و اگر اجرای آن به شکل فعلی امکانپذیر نیست، چه گزینههای مکمل یا جایگزینی باید مورد توجه قرار گیرد. تلاش ما این است که نشست از یک رویداد مقطعی فراتر رفته و به آغاز یک گفتوگوی ملی و مستمر برای حل یکی از مسائل مهم مدیریت آب کشور تبدیل شود.
