ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در گفتوگوهای خصوصی با مشاوران ارشد ترامپ اعلام کرده که واشنگتن باید راهی برای خروج از جنگ با ایران پیدا کند؛ زیرا تشدید درگیری ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد/ او موضوع «یافتن راهی برای خروج از جنگ» را با رئیس سازمان سیا، وزیر خارجه و ونس مطرح کرده/ کین گفته هدف قرار دادن زیرساختهای ایران، تأثیری در عقبنشینی از سوی تهران ندارد
سیانان نوشت: رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، ژنرال دن کین، طی چند هفته گذشته در گفتوگوهای خصوصی با دیگر مشاوران ارشد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بهصراحت اعلام کرده است که ایالات متحده باید راهی برای خروج از جنگ با ایران پیدا کند؛ زیرا گزینههای نظامی موجود برای تشدید درگیری ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و صرفاً اتکا به قدرت هوایی نیز بعید است بتواند اهداف اعلامشده ترامپ را محقق کند. این موضوع را سه منبع مطلع از این مسئله بیان کردهاند.
یکی از این منابع صریحاً گفت: «کین به دنبال یک راه خروج است.»
کین تنها مقام ارشدی نیست که معتقد است جنگ به نقطه عطف رسیده است. به گفته دو منبع، او درباره گزینههای نظامی برای تشدید درگیری ابراز نگرانی کرده و موضوع یافتن راهی برای خروج از جنگ را با دیگر اعضای کلیدی کابینه، از جمله جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، مارکو روبیو، وزیر خارجه، و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، مطرح کرده است.
ژنرال ارشد آمریکا اخیراً با برخی از این مشاوران همنظر و کلیدی ترامپ، جلسات و رایزنیهای جداگانهای داشته تا هماهنگی میان دستگاههای مختلف دولت را تسهیل کند و اطمینان حاصل شود که آنها پیش از دیدار با رئیسجمهور درک مشترکی از وضعیت دارند. به گفته منابع، هدف این بوده که محدودیتها و خطرات گزینههای نظامی موجود، از جمله گزینههایی که مستلزم اعزام نیروهای زمینی آمریکا نیستند، برای آنها روشن شود.
یکی از منابع گفت: «فکر میکنم این فقط روش او برای محافظت از ارتش است.» این منبع به گفتوگوهای کین با مقامهای ارشد امنیت ملی دولت ترامپ درباره جنگ ایران اشاره داشت.
ترامپ همواره نسبت به اعزام نیروهای زمینی به ایران موضعی منفی داشته و در عوض، این سیگنال را داده که معتقد است بمباران هوایی میتواند ایران را مجبور کند بر اساس شرایط مورد نظر او به توافق برسد.
اما به گفته چندین منبع مطلع از مذاکرات اخیر، کین و دیگر مقامهای دولت ترامپ در محافل خصوصی چنین نتیجهای را بعید میدانند و در عوض تلاش کردهاند گزینههای دیگری را طراحی کنند که همچنان در چارچوب محدودیتهایی باشد که خود رئیسجمهور تعیین کرده است.
«قدرت هوایی محدودیتهایی دارد»
جنگ به نقطهای رسیده است که بسیاری از مقامهای ارشد امنیت ملی ترامپ، با اتکا به دکترین نظامی، ارزیابیهای جامعه اطلاعاتی آمریکا و همچنین منطق متعارف، به این نتیجه رسیدهاند که همانطور که کین در جلسه علنی با قانونگذاران در اواخر ماه گذشته گفت، «قدرت هوایی محدودیتهایی دارد.»
به همین دلایل، کین و دیگر مقامهای دولت ترامپ در اواخر ژوئیه نسبت به آخرین طرح برای انجام حملات جدید و شدیدتر محتاط بودند؛ زیرا نگران پیامدهای احتمالی تشدید درگیری بودند. این در حالی بود که ترامپ در ابتدا آماده به نظر میرسید عملیاتی را که خودش آن را «گسترده» توصیف کرده بود، تأیید کند. یکی از منابع ضمن خودداری از ارائه جزئیات عملیاتی، این موضوع را بیان کرد.
این منبع افزود: «تنها کسانی که از این عملیات حمایت میکردند، بخشهایی از سنتکام بودند.» او گفت اسرائیل نیز در مجموع از عملیاتی برای تشدید درگیری حمایت میکرد.
ترامپ در نهایت پس از گفتوگو با متحدان آمریکا در خاورمیانه از این تصمیم عقبنشینی کرد. این متحدان به او گفته بودند که از واکنش تلافیجویانه ایران، بهویژه حملات به زیرساختهای انرژی خود، هراس دارند. یک مقام ارشد دولت آمریکا این موضوع را گفت و افزود که رئیسجمهور هنوز گزینه حملات برنامهریزیشده را برای زمانی در آینده از روی میز خارج نکرده است.
اما کاهش ذخایر آمریکا از مهمات کلیدی نیز در این تصمیم نقش داشت. CNN پیشتر گزارش داده بود که چندین منبع گفتهاند این مسئله به یکی از نگرانیها تبدیل شده است. مقامهای کشورهای حوزه خلیج فارس نیز اخیراً به مقامهای دولت آمریکا منتقل کردهاند که کمبود سامانههای پیشرفته پدافند هوایی آمریکا میتواند توانایی آنها برای مقابله با حملات احتمالی تلافیجویانه ایران را در صورت تشدید جنگ از سوی ترامپ کاهش دهد.
ترامپ بارها تهدید کرده است که زیرساختهای انرژی ایران را هدف قرار خواهد داد. اما به گفته منابع، چنین اقدامی بعید است ایران را به تسلیم وادار کند؛ موضوعی که کین نیز بهطور علنی به آن اشاره کرده است. در عوض، این اقدام تقریباً بهطور قطع باعث حملات تلافیجویانه ایران علیه زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس خواهد شد.
چندین منبع همچنین گفتهاند چنین اقدامی احتمالاً باعث خواهد شد مردم ایران بیش از پیش از آمریکا فاصله بگیرند، نه اینکه تقصیرها را متوجه حکومت ایران بدانند.
ترامپ همچنین گزینه بمباران پلها را بررسی کرده است، اما به گفته یک منبع دیگر، چنین اقدامی نیز بعید است نتیجه مطلوبی داشته باشد.
این منبع گفت: «واقعاً چیز زیادی برای هدف قرار دادن باقی نمانده، چون ماجرای سایتهای پهپادی و موشکی تبدیل به یک بازی موش و گربه شده است. بمباران نیروگاهها از نظر عمومی اهمیت بسیار بیشتری خواهد داشت.»
مدیریت محتاطانه ترامپ
با وجود نگرانیهای کین، او در نحوه انتقال این نگرانیها به ترامپ نیز محتاط بوده و تلاش کرده رابطه خود با رئیسجمهور را حفظ کند. به گفته منابع، او هنگام ارائه گزینههای نظامی به ترامپ، با دقت درباره پیامدهای منفی احتمالی آنها صحبت کرده است.
کین در دوره ریاست خود بر ستاد مشترک ارتش تلاش زیادی کرده است تا دسترسی مستقیم به ترامپ و اعتماد او را حفظ کند. حتی در مقطعی تلاش کرده بود دفتری در کاخ سفید برای خود فراهم کند تا بتواند مرتبتر به رئیسجمهور گزارش دهد و هنگام حضور در کاخ سفید، فضای امنی برای کار داشته باشد.
به گفته افراد مطلع، کین در جلسهای در کاخ سفید در اواخر ماه گذشته، در حضور ترامپ و دیگر مقامهای ارشد، با مطرح کردن پیامدهای احتمالی گزینههای نظامی برای تشدید جنگ ــ از جمله نگرانی درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا ــ «کار خودش را انجام میداد.»
اما در همان جلسه، کین همچنین برای رئیسجمهور روشن کرد که اگر ترامپ تصمیم بگیرد چنین عملیاتی را اجرا کند، ارتش آمریکا توان وارد کردن خسارت بسیار سنگین به ایران را دارد.
یکی از منابع مطلع از آن جلسه گفت که پیام کین به ترامپ این بود: «ما قطعاً میتوانیم آنها را کاملاً ویران کنیم.»
با این حال، کین در گفتوگوهای خصوصی صریحتر درباره محدودیتهای قدرت هوایی صحبت کرده و همچنان بر این دیدگاه تأکید داشته است که در مرحله کنونی جنگ، صرف بمباران بعید است بتواند اهداف اعلامشده ترامپ را محقق کند.
این موضوع را سومین منبع مطلع از مسئله بیان کرده است.
برخی معتقدند کین در برخورد با ترامپ به اندازه کافی قاطع نیست.
یک منبع آشنا با تعاملات کین و ترامپ، اوایل امسال و در مقایسه میان گفتوگوهای کین با ترامپ و مذاکرات خصوصی او با فرماندهان نظامی درباره احتمال آغاز جنگ، به CNN گفته بود:
«او قطعاً دارد ملاحظه میکند و حرفهایش را تعدیل میکند.»
به نظر میرسد کین طی هفتههای اخیر درباره پیامدهای مرحله دوم و سوم تشدید احتمالی جنگ، صریحتر شده است. سیانان پیشتر گزارش داده بود که او دستکم در دو جلسه اخیر با ترامپ، زمانی که گزینههای تشدید جنگ مطرح شده بود، مشخصاً درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا هشدار داده است.
اما در همان حال، کین در این جلسات تأکید کرده است که اگر ترامپ در نهایت تصمیم بگیرد عملیاتی را برای تشدید جنگ اجرا کند، ارتش آمریکا میتواند خسارت عظیمی به ایران وارد کند. یک منبع مطلع از یکی از این جلسات این موضوع را بیان کرده است.
این بخشی از موازنه ظریف کین است: او در محافل خصوصی میگوید میخواهد اعتماد به جایگاه خود بهعنوان ارشدترین مقام نظامی کشور و همچنین اعتماد به ارتش را بازسازی کند؛ آن هم در شرایطی که ترامپ هر دو را سیاسی کرده است.
هشدارهای پیش از جنگ درباره ذخایر تسلیحاتی
پیش از آغاز جنگ نیز کین و دیگر فرماندهان نظامی به ترامپ هشدار داده بودند که یک عملیات نظامی طولانیمدت میتواند بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا تأثیر بگذارد؛ بهویژه ذخایری که برای حمایت از اسرائیل و اوکراین مورد نیاز هستند.
اما اکنون فرماندهان ارشد ارتش آمریکا معتقدند ذخایر مهمات به سطح «خطرناکی پایین» رسیده است. یک منبع پیشتر این موضوع را به سیانان گفته بود.
ترامپ نیز بهطور فزایندهای از این مسئله ناراضی شده است؛ چرا که به نظر او کاهش ذخایر مهمات آمریکا توانایی واشنگتن برای نمایش قدرت و اعمال فشار معتبر در مذاکرات با ایران را تضعیف میکند.
سیانان گزارش داده است که کین دستکم در دو جلسه اخیر با ترامپ که در آنها گزینههای تشدید جنگ بررسی شده بود، درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا هشدار داده است.
ترامپ نیز ظاهراً از انتشار گزارشهای مربوط به تأثیر جنگ بر ذخایر مهمات آمریکا خشمگین شده و در جلسه هفته گذشته کابینه خود در کمپ دیوید از این مسئله گلایه کرده است.
کمبود مهمات همچنین یکی از دلایلی است که پنتاگون و فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اخیراً به بازنگری در راهبرد نظامی آمریکا پرداختهاند.
برای مثال، یک مقام ارشد نظامی در سنتکام اخیراً در ایمیلی از افراد خواسته است ایدههای جدید، خلاقانه و غیرمتعارفی برای اعمال فشار و مجازات ایران ارائه کنند. منابع پیشتر این موضوع را گفته بودند.
منابع تأکید کردند که درخواست ایدههای جدید لزوماً اقدام بدی نیست، بهخصوص با توجه به شرایط کنونی جنگ. اما انجام چنین کاری شش ماه پس از آغاز جنگ بهنوعی اعتراف ضمنی است که اوضاع به خوبی پیش نمیرود.
یکی از منابع مطلع از بحثهای مربوط به برنامهریزی گفت: «وقتی وسط جنگ هستید و تازه دارید این گزینهها را بررسی میکنید، وضعیت سختی است؛ نه اینکه قبل از شروع جنگ آنها را بررسی کرده باشید.»
کین بهعنوان رئیس ستاد مشترک ارتش مسئول تدوین گزینههای نظامی برای حمله به ایران است. اما حتی در جلسات پیش از جنگ در پنتاگون با حضور دیگر مقامهای ارشد، ژنرال ارشد ترامپ درباره پیامدهای منفی آغاز یک عملیات بزرگ هشدار داده بود و از همان زمان درباره مقیاس، پیچیدگی و احتمال تلفات نیروهای آمریکایی در چنین عملیاتی ابراز نگرانی کرده بود.
منابع مطلع از مشاورههای او این موضوع را بیان کردهاند.
با این حال، ترامپ پیش از جنگ در یکی از پستهای خود مشخصاً نام کین را مطرح کرده و مدعی شده بود که مشاور ارشد نظامی او معتقد است جنگی که اکنون چند ماه است ادامه دارد، «بهراحتی قابل پیروزی خواهد بود.»
اکنون که جنگ به آستانه ششماهگی نزدیک میشود، انتقادهای محتاطانه درباره عملکرد کین در این سمت دوباره مطرح شده و پرسشهایی درباره تجربه نسبتاً محدود او در مدیریت یک جنگ طولانیمدت شکل گرفته است.
یک منبع مطلع از نحوه مدیریت بحران کنونی از سوی کین، چه از نظر راهبردی و چه در مدیریت رابطهاش با ترامپ، گفت: «او در این مورد از سطح توانایی خودش خارج شده است.»
گزینه نهایی: یافتن راه خروج
با این حال، کین در این موضع تنها نیست. بسیاری در دولت ترامپ و همچنین تحلیلگران خارج از دولت معتقدند تنها راه برای شکست قاطع ایران، اجرای یک عملیات نظامی بزرگ با مشارکت نیروهای زمینی آمریکا خواهد بود؛ اقدامی که میتواند به قیمت جان هزاران سرباز آمریکایی تمام شود.
پنتاگون تمام سناریوها را بررسی میکند و بنابراین چنین طرحهایی وجود دارند، اما در حال حاضر هیچکس در دولت آمریکا خواهان چنین اقدام افراطی و گستردهای نیست.
بنابراین، در شرایطی که کین و دیگر مقامها همچنان تلاش میکنند اطمینان حاصل کنند ترامپ از پیامدهای منفی اقدامات نظامی کمدامنهتر برای تشدید جنگ آگاه است، تمرکز اصلی بر یافتن «راه خروجی» است که دستکم یک پیروزی نمادین برای رئیسجمهور فراهم کند؛ پیروزیای که ترامپ بتواند آن را برای مردم آمریکا بهعنوان دستاوردی قابل فروش مطرح کند، بدون اینکه راه را بر یک گشایش دیپلماتیک احتمالی ببندد.
این روند میتواند با توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز آغاز شود.
