هنر ابزاری مؤثر برای فرهنگ‌سازی و کاهش خطرات ناشی از بحران است – هشت صبح

به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در مراسم اختتامیه پنجمین جشنواره فرهنگی هنری بحران، با تأکید بر نقش هنر در ارتقای فرهنگ مدیریت بحران، گفت: هنر در حوزه مدیریت بحران تنها ابزاری برای بیان احساسات نیست، بلکه وسیله‌ای مؤثر برای امیدآفرینی، نهادینه‌سازی اقدامات پیشگیرانه و افزایش آگاهی عمومی در مواجهه با حوادث و بلایای طبیعی است.

وی با اشاره به نقش مردم در مدیریت بحران اظهار کرد: اصل مدیریت بحران، مردم هستند و وظیفه دستگاه‌های مسئول، فراهم کردن زمینه، حمایت و ایجاد بستر مناسب برای مشارکت مؤثر شهروندان در این حوزه است.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به نام‌گذاری ۲۰ مهرماه به‌عنوان روز ملی مدیریت بحران برای نخستین بار در تقویم ملی کشور، این مناسبت را فرصتی برای توجه بیشتر به اهمیت فرهنگ‌سازی، پیشگیری و آمادگی در برابر حوادث دانست. وی همچنین به هم‌زمانی این برنامه با روز جهانی کاهش خطر بلایا در ۱۳ اکتبر اشاره کرد.

نصیری با بیان اینکه هنر می‌تواند مفاهیم تخصصی مدیریت بحران را به زبانی ساده، جذاب و ماندگار به جامعه منتقل کند، افزود: استفاده از ظرفیت‌های هنری، به‌ویژه طنز، می‌تواند ضمن افزایش اثربخشی آموزش‌ها، رفتارهای نادرست احتمالی در زمان بحران را نیز به شیوه‌ای سازنده نقد کند.

وی با اشاره به برخی رفتارهای پرخطر هنگام وقوع حوادث، از جمله تجمع در محل حادثه، تصویربرداری و ایجاد مانع برای عبور نیروهای امدادی، مداخله افراد آموزش‌ندیده در عملیات نجات و ساخت‌وساز در مناطق ناایمن و حریم رودخانه‌ها، خاطرنشان کرد: هنر می‌تواند در اصلاح این رفتارها و ترویج مسئولیت‌پذیری اجتماعی نقش مهمی ایفا کند.

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به روند توسعه جشنواره فرهنگی هنری بحران گفت: این جشنواره در سال‌های گذشته با محوریت طنز آغاز شد و به‌تدریج رشته‌های هنری بیشتری را دربر گرفت؛ به‌گونه‌ای که در دوره پنجم، آثار در هفت رشته شامل عکاسی، کاریکاتور و کارتون، پوستر و گرافیک، داستان کوتاه، شعر، روایت و خاطره‌نگاری و فیلم کوتاه با تلفن همراه دریافت شد.

وی افزود: در بخش فیلم کوتاه، تلاش شد زمینه مشارکت عمومی فراهم شود تا شهروندان بتوانند با استفاده از ابزارهای در دسترس خود، به‌ویژه تلفن همراه، در تولید محتوای آموزشی و فرهنگ‌ساز مشارکت کنند.

نصیری همچنین از همراهی هنرمندان، داوران و فعالان فرهنگی در برگزاری این رویداد قدردانی کرد و به حضور استاد احمد عربانی، از چهره‌های برجسته کاریکاتور کشور و خالق آثار ماندگار در نشریه گل‌آقا، در جمع داوران این جشنواره اشاره کرد.

تقدیر از برگزیدگان و توسعه بانک آثار هنری مدیریت بحران

وی با اشاره به استقبال هنرمندان از جشنواره و دریافت آثار در هفت رشته، اظهار کرد: آثار برگزیده این دوره، در کنار آثار منتخب دوره‌های گذشته، در قالب نمایشگاه به مخاطبان عرضه شده‌اند و برنامه‌ریزی برای استفاده گسترده‌تر از این آثار در فعالیت‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی مدیریت بحران در دستور کار قرار دارد.

نصیری ادامه داد: قرار است آثار منتخب در قالب محصولات آموزشی، محتوای مورد استفاده در بیلبوردهای شهری، جشنواره‌ها و سایر بسترهای اطلاع‌رسانی به کار گرفته شوند تا مجموعه‌ای ارزشمند از تولیدات فرهنگی و هنری در حوزه مدیریت بحران شکل بگیرد.

تجلیل از نقش‌آفرینان و خانواده‌های شهدا

رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران همچنین از برنامه‌ریزی برای تجلیل از افرادی خبر داد که در روزها و شب‌های دشوار اخیر، در افزایش تاب‌آوری پایتخت و حضور مؤثر در میدان نقش‌آفرینی کرده‌اند.

نصیری با تأکید بر ضرورت تقویت پیوند میان هنر و مدیریت بحران، ابراز امیدواری کرد که آثار تولیدشده در این جشنواره بتوانند با حضور در برنامه‌های آموزشی و رسانه‌ای، به افزایش آگاهی عمومی، تقویت فرهنگ پیشگیری و کاهش آسیب‌های ناشی از حوادث کمک کنند.

روایت هنری مجاهدت‌های دوران جنگ باید در تاریخ ماندگار شود

علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران، با تأکید بر ضرورت ثبت و روایت هنری مجاهدت‌های دوران جنگ، گفت: هنرمندان می‌توانند واقعیت‌های این روزها را به آثاری ماندگار در قالب فیلم، سریال، رمان، آثار تجسمی و موسیقی تبدیل کنند تا این تجربه‌ها در حافظه تاریخی جامعه باقی بماند.

وی افزود: تلاش‌های افرادی که در روزهای سخت، مسئولیت‌های خود را با تعهد و ازخودگذشتگی انجام دادند، سرمایه‌ای ارزشمند برای جامعه است؛ سرمایه‌ای که باید با روایت دقیق و ثبت هنری، به بخشی از تاریخ کشور تبدیل شود.

نادعلی با اشاره به نقش هنرمندان در بازتاب واقعیت‌های اجتماعی و تاریخی تصریح کرد: پس از ثبت واقعیت‌های این رویدادها در گزارش‌های رسمی و اداری، نوبت به هنرمندان می‌رسد تا این تجربه‌ها را در قالب روایت‌های هنری، آثار نمایشی، رمان، هنرهای تجسمی و موسیقی فاخر بازآفرینی کنند.

سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به ظرفیت‌های حوزه هنری انقلاب اسلامی در حمایت از تولیدات فرهنگی و هنری گفت: حوزه هنری از ابتدای انقلاب اسلامی بستری برای رشد و فعالیت هنرمندان بوده است و نقش هنرمندان در روایتگری رویدادهای مهم کشور، نقشی برجسته و تعیین‌کننده است.

وی با اشاره به فعالیت برخی هنرمندان در زمینه تولید فیلم و سریال با موضوع حوادث و جنگ‌های اخیر، خاطرنشان کرد: هنرمندان تلاش کرده‌اند روایتگر سرنوشت شهدا، خانواده‌های آسیب‌دیده و فداکاری نیروهایی باشند که برای امدادرسانی و کمک به مردم وارد میدان شدند. این تلاش‌ها می‌تواند صحنه‌های دشوار جنگ را به روایت‌هایی از ایثار، همبستگی و افتخار تبدیل کند.

نادعلی با بیان اینکه تولید آثار ماندگار درباره رویدادهای تاریخی به زمان و استمرار نیاز دارد، به تجربه دوران دفاع مقدس اشاره کرد و گفت: بسیاری از آثار ارزشمند سینمایی و هنری مرتبط با دفاع مقدس، سال‌ها پس از پایان جنگ تولید شدند و توانستند ابعاد مختلف آن دوران را برای نسل‌های بعد بازگو کنند.

وی افزود: تجربه هنرمندان برجسته سینمای ایران و فعالان هنرهای تجسمی نشان می‌دهد که روایت هنری رویدادهای بزرگ، می‌تواند در حفظ حافظه تاریخی جامعه و انتقال ارزش‌ها به نسل‌های آینده تأثیرگذار باشد.

ضرورت تقویت زبان طنز برای نقد عملکرد مسئولان

سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران همچنین با اشاره به جایگاه طنز و کاریکاتور در نقد اجتماعی اظهار کرد: جامعه امروز بیش از گذشته به طنزهای انتقادی و اثرگذار نیاز دارد؛ آثاری که بتوانند عملکرد مسئولان، مدیریت شهری و دستگاه‌های اجرایی را بدون تعارف نقد کنند و زمینه اصلاح رفتارها و رویه‌ها را فراهم آورند.

نادعلی با اشاره به آثار ماندگار مجله گل‌آقا و یاد و خاطره کیومرث صابری فومنی، بنیان‌گذار این نشریه، بر اهمیت طنز مسئولانه در ارتقای کیفیت مدیریت و ایجاد فضایی برای نقد سازنده تأکید کرد.

وی افزود: باید در بحث حوادث و بحران‌ها، قبل از وقوع، کارهای آموزشی و پیشگیرانه را انجام دهیم و این موارد را نهادینه و فرهنگ سازی کنیم و در هنگام وقوع حادثه برای حفظ جان انسان‌ها و اموال‌شان تلاش کنیم و بعد از آن تلاش کنیم شرایط را به بهتر از قبل برگردانیم. 

نصیری با بیان اینکه آثار زیادی در بخش‌های مختلف به جشنواره ارسال شده، ادامه داد: آثار این جشنواره سال گذشته جمع‌آوری شده است. ۲۱۰۰ اثر در ۷ رشته به جشنواره رسید. نفرات اول ۲۰ میلیون، نفرات دوم ۱۵ میلیون و نفرات سوم ۱۰ میلیون و افراد قابل تقدیر جوایز ۵ میلیون تومانی دریافت می کنند. در متن ماجرا تقدیر ویژه هم انجام می‌شود و همچنین از یک خانواده شهید خاص جنگ تحمیلی تجلیل خواهد شد و از یک چهره ماندگار هنری که سال ها عمرش را وقف مساله جنگ و بحران کرده تقدیر می شود. 

در ادامه؛ عباس حسین نژاد دبیر این جشنواره بیان کرد: در این جشنواره به صورت دقیق ۲۱۱۶ اثر به جشنواره رسید که شامل ۵۹۷ اثر در داستان کوتاه، ۴۰۷ اثر در شعر، عکس بحران ۳۲۷، ویدئو موبایل ۵۵ اثر رسید.

وی با اشاره به اینکه از بسیاری استان‌ها در جشنواره مشارکت داشتند، افزود: ۳۳ درصد آثار به استان تهران تعلق داشت و سه اثر به سیستان و بلوچستان اختصاص داشت.

اکبر کنعانی جانشین شورای عالی مدیریت بحران کشور با تأکید بر اینکه مدیریت بحران محدود به یک سازمان نیست، گفت: همه افرادی که در کنار دستگاه‌های مسئول فعالیت می‌کنند، به‌ویژه گروه‌های جهادی و داوطلبان واکنش اضطراری محلات (دوام)، بخش مهمی از ساختار مدیریت بحران هستند و مشارکت مؤثر آنان باید در چارچوب برنامه‌ها و ضوابط مشخص انجام شود.

وی با اشاره به نقش مشارکت‌های مردمی در مدیریت بحران اظهار کرد: مدیریت بحران صرفاً به یک سازمان محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از افراد، گروه‌ها و نهادهایی را دربرمی‌گیرد که در کنار دستگاه‌های مسئول برای پیشگیری از حوادث و مدیریت پیامدهای آن تلاش می‌کنند.

وی با تأکید بر اهمیت نقش گروه‌های جهادی و داوطلبان افزود: فعالیت این گروه‌ها در زمان وقوع بحران زمانی بیشترین اثربخشی را خواهد داشت که در هماهنگی با سازمان‌های مسئول و بر اساس برنامه‌های از پیش تعیین‌شده انجام شود.

مشارکت سازمان‌یافته؛ سطح مطلوب حضور مردم در مدیریت بحران

جانشین شورای عالی مدیریت بحران کشور با اشاره به سطوح مختلف مشارکت مردمی تصریح کرد: یکی از سطوح مشارکت، دریافت هشدارها و عمل به توصیه‌های دستگاه‌های مسئول است. در سطحی دیگر، حاکمیت از ظرفیت‌های قانونی برای مشارکت بخش خصوصی استفاده می‌کند. همچنین ممکن است مردم به دعوت دستگاه‌های مسئول وارد میدان شوند، اما فعالیت‌های آنان لزوماً با برنامه‌های تعیین‌شده هماهنگ نباشد.

کنعانی ادامه داد: سطح مطلوب مشارکت زمانی محقق می‌شود که مردم و گروه‌های جهادی ضمن حضور داوطلبانه در میدان، در چارچوب برنامه‌های مدیریت بحران فعالیت کنند؛ چراکه اقدام خارج از ضوابط می‌تواند موجب موازی‌کاری و کاهش اثربخشی عملیات شود.

وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری صحیح از ظرفیت‌های مردمی خاطرنشان کرد: گروه‌های جهادی و داوطلبان محلات از سرمایه‌های ارزشمند مدیریت بحران هستند و باید با ایجاد سازوکارهای مناسب، زمینه حضور مؤثر و هماهنگ آنان در مراحل مختلف مدیریت بحران فراهم شود.

خدمت داوطلبانه؛ اقدامی ارزشمند که شاید در خاطره‌ها نماند

کنعانی با اشاره به اهمیت اقدامات خیرخواهانه و خدمات داوطلبانه، فعالیت نیروهای جهادی و داوطلبان مدیریت بحران را اقدامی ارزشمند دانست که ممکن است حتی در حافظه خود افراد نیز باقی نماند.

وی با بیان اینکه بسیاری از خدمات انسانی بدون انتظار برای دیده‌شدن انجام می‌شوند، اظهار کرد: داوطلبان در بسیاری از مواقع به افرادی کمک می‌کنند که شناختی از آنان ندارند و بدون چشمداشت، برای رفع مشکلات دیگران وارد میدان می‌شوند.

جانشین شورای عالی مدیریت بحران کشور با اشاره به اهمیت نیت خیر و خدمت بی‌منت افزود: ارزش بسیاری از اقدامات انسانی در همان لحظه انجام آن‌ها آشکار نیست، اما این خدمات می‌توانند تأثیر عمیقی بر زندگی افراد و تاب‌آوری جامعه داشته باشند.

در ادامه از خانواده شهید عظیم دوستی فر تقدیر شد.