نیروهای آمریکایی در پیامی رادیویی برای کشتیها اعلام کردند «مسیر جنوبی تنگه باز است»؛ یک ملوان از طریق بیسیم گفت «گمشو»/ افسران نیروی دریایی آمریکا هشدار میدهند که پهپادها و موشکهای ضد کشتی ایران میتوانند تنگه را به یک «جعبه کشتار» برای نیروهای آمریکایی تبدیل کنند/ تهران به اندازه کافی از زرادخانه موشکی و پهپادی برخوردار است تا عبور کشتیهای غیر نظامی را مختل کند
وال استریت ژورنال نوشت: در آغاز این هفته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی شد که تنگه هرمز باز است و تحت کنترل ایالات متحده قرار دارد. اما تا روز چهارشنبه، در حالی که آمریکا و ایران بر سر این آبراه حیاتی درگیر شده بودند، شرکت ردیابی کشتیها «کلپر» (Kpler) اعلام کرد که با افزایش خطر عبور و مرور، ترافیک دریایی کاهش یافته است.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: این وضعیت بار دیگر بر نکتهای تأکید کرد که بسیاری از تحلیلگران و افسران سابق نظامی مدتهاست مطرح میکنند: تأمین امنیت تنگه و متقاعد کردن شرکتهای کشتیرانی که عبور از آن بدون رضایت ایران امن است، احتمالاً به یک مأموریت پرریسک اسکورت دریایی یا یک عملیات زمینی گسترده و بسیار پرهزینه در جنوب ایران نیاز خواهد داشت. هر یک از این گزینهها مستلزم تعهد و حضور گسترده نیروهای آمریکایی خواهد بود.
دنیس سیترینوویچ، رئیس سابق بخش ایران در سازمان اطلاعات دفاعی اسرائیل، درباره رئیسجمهور آمریکا گفت: «معضل بسیار ساده است: در نهایت، اگر او بخواهد کنترل تنگهها را به دست بگیرد، باید واقعاً تنگهها را تصرف کند. او با نیرویی که در حال حاضر در اختیار دارد، قادر نیست به اهداف نظامی یا راهبردی خود دست یابد.»
ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید نشسته است.
ترامپ برای شکستن بنبست با ایران گزینههای محدودی دارد.
صبح سهشنبه، نیروهای آمریکایی پیامی رادیویی برای کشتیهایی که در نزدیکی این آبراه تجمع کرده بودند ارسال کردند. بر اساس یک فایل صوتی که روزنامه «والاستریت ژورنال» بررسی کرده است، ارتش آمریکا از طریق رادیوی دریایی اعلام کرد: «نیروهای آمریکایی آماده هستند آزادی کشتیرانی را حفظ کرده و از تجارت قانونی مطابق با قوانین بینالمللی محافظت کنند. مسیر جنوبی تنگه همچنان باز است.»
اما دریانوردانی که در روزهای اخیر شاهد حملات مرگبار علیه کشتیها بودهاند، نسبت به این ادعا بدبین بودند. در فایل صوتی، یکی از ملوانان از طریق رادیوی کشتی خود پاسخ میدهد:
«گمشو.»
ترامپ در روزهای اخیر، پس از آنکه تلاشهای دیپلماتیک نتوانستند تنگه را باز کنند، دستور موجهای سنگین حملات در امتداد سواحل جنوبی ایران را صادر کرده است. ارتش آمریکا میگوید اهداف این حملات، سایتهای موشکی، پهپادی و دریایی در نزدیکی آبراه بودهاند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، که مسئول عملیات نظامی در خاورمیانه است، اعلام کرد حملات بامداد چهارشنبه هفت ساعت ادامه داشت. اندکی پس از آن، موج دیگری از حملات روزانه به مدت ۹۰ دقیقه انجام شد که هدف آن کاهش توانایی ایران برای حمله به کشتیهای تجاری بود. سنتکام همچنین اعلام کرد دو کشتی را که قصد عبور از مسیر محاصرهشده داشتند، مجبور به تغییر مسیر کرده است.
ایران عقبنشینی نکرده است. این کشور اعلام کرده که تنگه را بسته و در روزهای اخیر حملات علیه کشتیهای تجاری را با استفاده از موشکهای کروز و همچنین پهپادها افزایش داده است؛ حملاتی که طبق گفته پنتاگون، تقریباً یک دوجین دریانورد را کشته، زخمی یا مفقود کرده است.
درگیریها بار دیگر تنگه را تقریباً به حالت توقف کامل رسانده است. روز سهشنبه، از میان ۲۱ کشتی که عبور خود از تنگه را ثبت کرده بودند، هیچکدام از مسیر مورد حمایت آمریکا در نزدیکی عمان عبور نکردند. حدود ۱۶ کشتی از کانال مورد تأیید ایران، نزدیک به ساحل این کشور، استفاده کردند. پنج کشتی دیگر نیز مسیرهای متفاوتی را انتخاب کردند یا سامانههای ردیابی خود را خاموش کرده بودند.
در مقایسه، هفته گذشته به طور متوسط روزانه ۳۰ کشتی از تنگه عبور میکردند که میان مسیرهای ایران و عمان تقسیم شده بودند.
ترامپ گزینههای مطلوب کمی برای پایان دادن به این بنبست دارد. ایران همچنان به اندازه کافی از زرادخانه موشکی و پهپادی خود و همچنین ناوگان قایقهای تهاجمی کوچک برخوردار است تا عبور امن کشتیهای غیرنظامی را مختل کند.
اسکورت نزدیک
ارتش آمریکا در ماههای مه و ژوئن موفقیت محدودی در عبور دادن کشتیها از تنگه داشت؛ زمانی که کشتیها را در امتداد ساحل عمان هدایت میکرد و با استفاده از جنگندهها، پهپادها و بالگردها از آنها در برابر حملات پهپادی و موشکی محافظت میکرد.
اما این اقدام واکنش شدید ایران را برانگیخت. تهران مسیر امن تعیینشده از سوی آمریکا را هدف قرار داد و درگیریهای تازهای بر سر تنگه آغاز شد؛ موضوعی که امیدهای صنعت کشتیرانی برای یافتن یک راهحل نظامی پایدار را کاهش داد.
رئیسجمهور آمریکا میتواند سطح درگیری را با اسکورت نزدیک کشتیها توسط ناوهای جنگی آمریکایی افزایش دهد. کارشناسان برآورد میکنند که برای اسکورت یک نفتکش ممکن است به دو کشتی جنگی نیاز باشد، یا برای هر کاروان دریایی حدود ۱۲ کشتی لازم باشد.
افسران نیروی دریایی هشدار میدهند که پهپادها و موشکهای ضدکشتی ایران میتوانند این منطقه را به یک «جعبه کشتار» (Kill Box) برای نیروهای آمریکایی تبدیل کنند.
حمله زمینی
در شدیدترین حالت، ترامپ این گزینه را دارد که یک عملیات زمینی بزرگ و پرهزینه برای تصرف مناطق اطراف آبراه انجام دهد؛ مناطقی که سواحل صخرهای آن چالشهای منحصربهفردی ایجاد میکنند.
چنین عملیاتی به هزاران نیروی نظامی نیاز خواهد داشت و احتمالاً ماهها طول خواهد کشید.
ایران از پیش از آغاز جنگ برای احتمال حمله زمینی آماده شده بود. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حدود ۱۹۰ هزار نیرو دارد و در کنار ارتش منظم ایران، تخصص آن مقابله با دشمنانی است که از نظر تسلیحاتی برتری دارند.
دیوید دِس روش، مقام سابق وزارت دفاع آمریکا که روی مسائل خلیج فارس کار کرده است، گفت عملیات زمینی در سواحل ایران، نیروهای آمریکایی را در برابر حملات از عمق خاک ایران بسیار آسیبپذیر خواهد کرد.
گسترش کارزار هوایی
گزینه دیگر، افزایش فشار نظامی از طریق حمله به نیروگاهها، پلها و جادههای ایران است. ترامپ در طول جنگ بارها چنین حملاتی را تهدید کرده، از جمله همین هفته.
اما انجام چنین حملاتی خطر واکنش ایران علیه زیرساختهای انرژی کشورهای حوزه خلیج فارس را افزایش میدهد و همچنان ممکن است نتواند ایران را به عقبنشینی وادار کند.
بیش از ۲۰ هزار حمله هوایی، و همچنین وعده میلیاردها دلار کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده که در توافق اولیه صلح ترامپ مطرح شده بود، نتوانسته ایران را متقاعد کند کنترل خود بر تنگه را واگذار کند.
دینا اسفندیاری، کارشناس خاورمیانه در بخش اقتصاد بلومبرگ، گفت: «ایران از تأکید بر کنترل خود بر تنگه عقبنشینی نخواهد کرد و فکر میکنم ترامپ بهطور فزایندهای ناامید شده است. من راه خروجی از این وضعیت نمیبینم.»
با وجود تهدیدها، آمریکا و ایران تاکنون نشانهای از تمایل برای بازگشت به شدت درگیریهای تمامعیاری که از پایان فوریه تا اوایل آوریل ادامه داشت، نشان ندادهاند.
آمریکا عمدتاً سایتهای ساحلی ایران را هدف قرار داده و ایران نیز عمدتاً علیه متحدان آمریکا مانند کویت و بحرین واکنش نشان داده و سپس تنش را کاهش داده است.
آمریکا هنوز تهران یا مناطق مرکزی ایران را هدف قرار نداده است. ایران نیز عمدتاً از حمله به اسرائیل یا زیرساختهای انرژی خلیج فارس خودداری کرده است.
ترامپ بارها ایران را به حملات سنگین تهدید کرده، اما سپس به مسیر دیپلماسی بازگشته است؛ مسیری که خود گفته ترجیح میدهد.
مقامهای آمریکایی گفتهاند افراد کمی در اطراف ترامپ باور دارند که او خواهان بازگشت به جنگ تمامعیار است، اگرچه طبق گزارش والاستریت ژورنال، او جلسات توجیهی درباره چگونگی بازگشت احتمالی به چنین سطحی از درگیری دریافت کرده است.
با این حال، دور کنونی حملات بسیار طولانیتر از درگیریهای قبلی ادامه یافته است. آمریکا اکنون طیف گستردهتر و تعداد بیشتری از اهداف را هدف قرار میدهد. ایران نیز اخیراً به کشتیهای متعلق به امارات متحده عربی و اهدافی در عمان حمله کرده است.
حملات ایران در هفته گذشته از مرگبارترین حملات علیه صنعت کشتیرانی از روزهای ابتدایی جنگ بوده است.
سانام وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه در اندیشکده لندنی چتمهاوس، گفت: «هر دو طرف به شکلی خطرناک در حال تشدید تنش هستند تا اهرم فشار خود را افزایش داده و طرف مقابل را تضعیف کنند و در نهایت به میز مذاکره بازگردند؛ ترجیحاً با دست قویتر.»
او افزود: «اما اگر آنها راهی برای خروج از این وضعیت پیدا نکنند، این رویارویی میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و جرقه یک درگیری بزرگتر را بزند.»
