میدل ایست آی به نقل از مقامات ارشد منطقهای: قرارداد مشترک عراق، سوریه و آمریکا برای دور زدن تنگه هرمز / احیای خط لوله ۵۰۰ مایلی منتهی به سواحل مدیترانه/ این قرارداد هفته آینده در حضور نخستوزیر عراق و ترامپ، رونمایی میشود
میدل ایست آی نوشت: عراق، سوریه و آمریکا قصد دارند خط لوله تاریخی ۵۰۰ مایلی منتهی به سواحل مدیترانه سوریه را احیا کنند؛ اقدامی که بخشی از تلاشها برای کاهش نفوذ ایران بر تنگه هرمز است. این خبر را مقامهای ارشد عراقی و منطقهای گفتهاند.
به گزارش انتخاب، به گفته این منابع، توافق برای احیای این خط لوله ــ که در گذشته از شهر کرکوک در شمال عراق تا بندر بانیاس در ساحل مدیترانه سوریه امتداد داشت ــ قرار است هفته آینده، همزمان با دیدار علی الزیدی، نخستوزیر عراق، با دونالد ترامپ در کاخ سفید، رونمایی شود.
این منابع افزودند تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه واشنگتن در امور سوریه و عراق، پیش از سفر الزیدی روی جزئیات این توافق کار کرده است. انتظار میرود سفر نخستوزیر عراق همچنین شامل توقفی در ایالت تگزاس، قطب صنعت انرژی آمریکا، باشد.
یک مقام ارشد عراقی گفت باراک روابط کاری خوبی با الزیدی برقرار کرده و میخواهد این خط لوله را به الگویی برای پروژههای اقتصادی در منطقه شام تبدیل کند؛ پروژههایی که به گفته او هم به نفع آمریکا و هم دولتهای منطقه خواهد بود.
این خط لوله در سال ۱۹۵۲ توسط «شرکت نفت عراق» ساخته شد و ظرفیت انتقال روزانه حدود ۳۰۰ هزار بشکه نفت را داشت. بغداد در دهه ۱۹۸۰، پس از آنکه سوریه در جنگ ایران و عراق در کنار ایران قرار گرفت، آن را تعطیل کرد. این خط لوله پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ نیز بهشدت آسیب دید و اکنون عملاً از کار افتاده است.
این خط لوله نیازمند بازسازی گسترده، از جمله احداث مخازن جدید، ایستگاههای پمپاژ و سامانههای برق است. یکی از مقامهای ارشد منطقهای گفت احتمالاً کل خط لوله باید بهطور کامل بازسازی شود؛ پروژهای که حدود دو تا سه سال زمان خواهد برد. او افزود کنسرسیومی از شرکتهای آمریکایی از هماکنون برای اجرای این پروژه انتخاب شدهاند که نشاندهنده تعهد واشنگتن به این طرح است.
سوریه و عراق در اواخر سال ۲۰۲۴، پس از آنکه گروههای اسلامگرای وفادار به احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، بشار اسد را از قدرت برکنار کردند، موضوع احیای این خط لوله را بررسی کردند، اما آن مذاکرات اولیه به نتیجه نرسید.
اکنون، با افزایش کنترل ایران بر تنگه هرمز در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، خط لوله بانیاس اهمیت بیشتری پیدا کرده است. عراق در جریان جنگ صادرات محدودی از نفت خود را با کامیون و از طریق سوریه انجام داد، اما حجم این صادرات ناچیز بود.
سرهنگ حمصهسعید، تحلیلگر مستقل عراقی، به گفت: «عراق اکنون نگاه متفاوتی به سوریه پیدا کرده است. پیش از جنگ، رویکرد بغداد با تردید همراه بود، اما واقعیتهای جنگ نشان داد که عراق به سوریه نیاز دارد.»
منابع منطقهای همچنین گفتند اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، انتظار میرود برای مراسم امضای توافق خط لوله به آمریکا سفر کند.
دولت عراق تحت سلطه احزاب و گروههای سیاسی شیعه نزدیک به ایران است. این جریانها تاکنون نسبت به همکاری با احمد الشرع با احتیاط برخورد کردهاند.
با این حال، الشرع پس از سرنگونی اسد به متحد واشنگتن تبدیل شد و از حمایت نزدیک ترکیه و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، از جمله قطر و عربستان سعودی، برخوردار است. دولت ترامپ نیز چندین لایه از تحریمهای سوریه، از جمله تحریمهای مربوط به گروه سابق الشرع یعنی هیئت تحریر الشام را لغو کرده است.
ترامپ هفته گذشته در نشست ناتو در آنکارا بهطور کمسابقهای از الشرع تمجید کرد و او را «فوقالعاده» و «بسیار مورد احترام» خواند. آمریکا همچنین هفته گذشته اعلام کرد که نام سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج خواهد کرد؛ فهرستی که سوریه از سال ۱۹۷۹ در آن قرار داشت.
این اقدام میتواند مسیر فعالیت شرکتهای آمریکایی در پروژه خط لوله را هموار کند. اوایل همین ماه، دولت عراق توافق اولیهای را تصویب کرد که بر اساس آن شرکتهای آمریکایی شورون و کپیتال تیآی، به همراه یک شرکت قطری، امکان بررسی پروژههای احداث خطوط لوله از کرکوک و همچنین از حدیثه، قطب نفتی استان الانبار، به بندر بانیاس را خواهند داشت.
عراق یکی از آسیبپذیرترین کشورها در برابر کنترل ایران بر تنگه هرمز است، زیرا ۹۵ درصد صادرات نفت این کشور از طریق این تنگه انجام میشود. با وجود روابط نزدیک برخی گروههای مسلح عراقی با ایران، بغداد در جریان بحران نتوانسته صادرات نفت خود را بهطور عادی ادامه دهد.
شرکت تحلیل بازار انرژی وورتکسا نیز اعلام کرد صادرات دریایی نفت عراق در ماه مه تنها ۸ درصد میانگین صادرات سال گذشته بوده است. درآمدهای نفتی نیز حدود ۹۰ درصد بودجه دولت عراق را تشکیل میدهد.
