تحلیل فارن پالیسی: فعلا خبری از کاهش قیمت سوخت در آمریکا نیست، بحران ممکن است تشدید هم بشود؛ چرا؟

به گزارش هشت صبح و به نقل از انتخاب :

فارن پالیسی نوشت: در طول هفته گذشته، تحول چشمگیری در میزان نفت خامی که از تنگه هرمزِ همچنان ناامن خارج می‌شود، رخ داده است؛ به‌طوری که حجم صادرات نفت تقریباً به سطوح پیش از جنگ بازگشته است.

 

به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: اما آنچه همچنان از تنگه هرمز ــ و از بسیاری از مناطق روسیه و اکنون چین ــ خارج نمی‌شود، فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی مانند بنزین و گازوئیل است. این بدان معناست که با وجود موفقیت ظاهری محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا و اسکورت نیروی دریایی ایالات متحده برای خروج شمار فزاینده‌ای از نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مصرف‌کنندگان در آمریکا و اروپا تا ماه‌ها شاهد کاهش محسوسی در قیمت سوخت نخواهند بود.

 

بازگشت جریان انرژی از خلیج فارس ــ و در مورد عربستان سعودی، از بندر جایگزین این کشور در دریای سرخ ــ شگفت‌انگیز بوده است. بر اساس داده‌های شرکت کشتیرانی و ردیابی نفتکش‌ها Kpler، میانگین تقریبی صادرات نفت در اواسط سپتامبر حدود ۶ تا ۸ میلیون بشکه در روز بود، اما میانگین هفتگی اکنون تقریباً دو برابر شده و به حدود ۱۳.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است.

 

عربستان سعودی، به‌ویژه، حتی از ارقام صادراتی خود در سال ۲۰۲۵ نیز فراتر رفته است؛ حجم بسیار زیادی از نفت خام این کشور از تنگه هرمز خارج می‌شود و مقادیر قابل‌توجهی نیز از مسیر دریای سرخ صادر می‌شود. برآورد Kpler نشان می‌دهد صادرات نفت خام عربستان دست‌کم به ۶.۴ میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که این رقم پیش از جنگ حدود ۵.۴ میلیون بشکه در روز بود.

 

برآورد دقیق میزان واقعی بازگشت جریان نفت از تنگه هرمز بسیار دشوار است، زیرا سرویس‌های ردیابی نفتکش‌ها ارقام متفاوتی ارائه می‌کنند و بازه‌های زمانی مورد استفاده آنها نیز یکسان نیست. اما روند کلی روشن است: نفت بار دیگر در حال خروج از تنگه هرمز است.

 

این بازگشت نسبی جریان انرژی پس از هفت ماه جنگ، به مقام‌های دولت ترامپ دلگرمی داده است؛ مقام‌هایی که اطمینان داشتند ترکیب اسکورت نفتکش‌ها توسط آمریکا و محاصره از راه دور کشتی‌های ایرانی ــ که شریان حیاتی اقتصادی تهران محسوب می‌شود ــ هم موجب کاهش فشار بر اقتصاد جهانی خواهد شد و هم ایران را وادار خواهد کرد به دنبال توافق و پذیرش شروطی برود.

 

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، بر این باور است که ایران ممکن است ظرف چند هفته دیگر با اتمام منابع خود مواجه شود؛ به‌ویژه زمانی که آخرین محموله‌های نفتی که ایران در جریان آتش‌بس به چین ارسال کرده بود، تخلیه و مصرف شوند.

 

تهدید اقتصادی علیه مردم ایران ــ اگر نه علیه حکومت ایران ــ کاملاً واقعی است؛ ارزش پول ملی با سرعت در حال کاهش است و راه روشنی برای تأمین هزینه واردات ضروری وجود ندارد.

 

مشکلات همچنان بسیار زیادند

 

اما مشکلات همچنان فراوان‌اند.

 

نخست و فوری‌ترین مشکل این است که بازگشت جریان نفت از تنگه هرمز یک‌طرفه بوده است: جریان نفت خام تقریباً به حالت عادی بازگشته، اما جریان فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی همچنان کمی بیش از نصف میزان پیش از جنگ است و در برخی مقاطع حتی کمتر از این میزان بوده است.

 

بر اساس برآورد Kpler، روزانه حدود ۳ میلیون بشکه فرآورده پالایش‌شده نفتی همچنان از حجم معمول جریان نفت در تنگه هرمز کاسته شده است.

 

این کمبود با ادامه حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه و همچنین محدودیت‌های جدید چین بر صادرات فرآورده‌های نفتی تشدید شده است. پکن عجله‌ای برای عرضه فرآورده‌های نفتی به بازار جهانی و کمک به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ندارد.

 

همین شکاف اصلی‌ترین دلیل آن است که قیمت گازوئیل در آمریکا و اروپا به نزدیکی رکوردهای تاریخی رسیده است؛ موضوعی که بر همه‌چیز، از کشاورزی گرفته تا صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای، تأثیر می‌گذارد.

 

شرکت‌های نفتی آمریکا به بانک فدرال رزرو دالاس گفته‌اند که انتظار دارند قیمت بالای گازوئیل دست‌کم تا یک سال دیگر ادامه داشته باشد.

 

به همین دلیل، ترامپ همچنان در حال بررسی ممنوعیت صادرات گازوئیل آمریکا است؛ اقدامی که با مخالفت بسیاری از مشاوران او روبه‌رو شده است. این طرح، تلاشی نادرست برای پایین آوردن قیمت‌های داخلی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای توصیف شده که ممکن است در کوتاه‌مدت اندکی از فشار قیمت‌ها بکاهد، اما در میان‌مدت مشکلات بیشتری ایجاد کند.

 

بر اساس گزارش‌های اخیر، آخرین اقدام ترامپ این بوده که اقتصادهای بزرگ اروپایی، مانند فرانسه و آلمان، را تحت فشار قرار دهد تا بخشی از ذخایر بزرگ گازوئیل خود را وارد بازار کنند و از شدت التهاب بازار بکاهند.

 

بازگشت جریان نفت پایدار نیست

 

دوم اینکه، اگرچه جریان نفت خام همچنان انعطاف‌پذیری شگفت‌انگیزی از خود نشان داده و این در حالی است که ایران همچنان به نفتکش‌ها حمله می‌کند ــ به‌طوری که سه نفتکش در اوایل این هفته هدف قرار گرفتند ــ اما این وضعیت بازگشت پایدار به شرایط عادی نیست.

 

بیشتر نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، اکنون از مسیر جنوبی تحت حفاظت آمریکا استفاده می‌کنند؛ مسیری که به حضور گسترده، پرهزینه و مستمر نیروی دریایی آمریکا نیاز دارد.

 

این وضعیت نمی‌تواند برای همیشه ادامه پیدا کند.

 

علاوه بر این، بیشتر محموله‌های نفتی که این روزها از خلیج فارس خارج می‌شوند، به فرایندی گران و پیچیده برای انتقال نفت از یک کشتی به کشتی دیگر در آب‌های آرام‌تر اطراف عمان نیاز دارند.

 

این مسئله فشار بیشتری بر ناوگان جهانی نفتکش‌ها وارد می‌کند؛ ناوگانی که از قبل نیز تحت فشار است.

 

نرخ کرایه نفتکش‌ها از زمان آغاز جنگ تقریباً ۲۰ برابر شده و در مقاطعی به حدود یک میلیون دلار در روز رسیده است.

 

موفقیت محاصره آمریکا می‌تواند به تشدید جنگ منجر شود

 

در نهایت، خودِ موفقیت محاصره آمریکا ــ که صادرات نفت ایران را تقریباً به صفر رسانده ــ و همچنین بهبود شگفت‌انگیز وضعیت رقبای منطقه‌ای ایران در خلیج فارس، می‌تواند بار دیگر زمینه‌ساز تشدید درگیری شود.

 

کشورهای رقیب ایران اکنون به دلیل افزایش قیمت نفت، در مقایسه با پیش از جنگ درآمد بسیار بیشتری از نفت به دست می‌آورند.

 

ترامپ همچنان تهدید می‌کند که درگیری نظامی با ایران را از سر خواهد گرفت؛ این در حالی است که هفته گذشته پیشنهاد اخیر تهران برای آتش‌بس را رد کرد.

 

با این حال، ترامپ گفته است که هرگونه حمله جدید ممکن است تا بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به تعویق بیفتد.

 

ایران نیز که به گفته نویسنده «پشتش به دیوار است»، بار دیگر انگیزه‌هایی برای حمله به تأسیسات انرژی منطقه و تلاش برای بازپس‌گیری بخشی از کنترل خود بر تنگه هرمز پیدا کرده است.

 

در مجموع، با وجود بهبود ظاهری بخشی از شبکه انرژی خاورمیانه، چشم‌انداز چندانی برای کاهش واقعی فشار بر مصرف‌کنندگان تحت فشار وجود ندارد.

 

و اگر درگیری‌های نظامی از سر گرفته شود، اوضاع می‌تواند بسیار بدتر شود.

 

این وضعیت را نمی‌توان لحظه‌ای از جنس «ماموریت انجام شد» (Mission Accomplished) دانست.