به مدت هفتهها، ترامپ زمینه را برای اعلام پیروزی در جنگ ایران فراهم میکرد، مشروط بر اینکه تهران تنگه هرمز را بازگشایی کند؛ او حتی به صورت خصوصی گفته بود که حاضر است بدون توافق هستهای از این ماجرا کنار بکشد / خواستههای جدید ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، تلاشهای ترامپ را پیچیده کرد/ آشفتگی اخیر در مذاکرات، نشان داد که تهران برای یک منازعه طولانی و فرسایشی آماده است
وال استریت ژورنال نوشت: به گفته مقامهای آمریکایی، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفتهها در حال فراهم کردن مقدمات برای اعلام پیروزی در جنگ ایران بود؛ در صورتی که تهران تنگه هرمز را بهطور کامل بازگشایی میکرد. ترامپ حتی بهصورت خصوصی با مقامهای ارشد دولت درباره این ایده صحبت کرده بود که ممکن است بدون دستیابی به توافق هستهای نیز از درگیری خارج شود.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: اما این هدف محدودتر، زمانی دشوارتر شد که ایران روز شنبه بالاترین بهایی را که تاکنون برای اجازه دادن به جریان آزاد تردد در این آبراه مطالبه کرده بود، مطرح کرد. تهران خواستار پرداخت میلیاردها دلار از سوی آمریکا، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه و پایان محاصره دریایی آمریکا و همچنین مجموعهای از امتیازات دیگر شده است.
این زنجیره سریع تحولات نشان میدهد که گزینههای ترامپ برای خروج از درگیری بار دیگر محدود شده است. ترامپ بارها تهدید کرده و سپس از اجرای آن عقبنشینی کرده است؛ از جمله تهدید به تشدید گسترده عملیات بمباران. اما آشفتگی اخیر در مذاکرات نشان داد که تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) در واشنگتن، گفت: «مطالبات سختگیرانه اخیر ایران برای بازگشایی تنگه، کار رئیسجمهور برای ساختن یک راه خروج آبرومندانه از این درگیری را بیش از پیش دشوار میکند.»
گرگوری برو، کارشناس ایران در شرکت مشاوره اوراسیا گروپ، نیز گفت: «ایرانیها کاملاً بر این باورند که ترامپ میخواهد از این وضعیت خارج شود و تمرکزش بر بازگشایی تنگه است؛ به همین دلیل است که آنها با موضعی سخت وارد بازی شدهاند.»
از ماه آوریل تاکنون، در پسِ مذاکرات دیپلماتیک، اولتیماتوم کاخ سفید قرار داشته است که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند. ترامپ تلاش داشت مذاکرات هستهای را در چارچوب مذاکرات گستردهتر با ایران بگنجاند، اما این مذاکرات بیش از حد دشوار از آب درآمد و همین امر باعث شد کاخ سفید در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز بگذارد.
توانایی ایران برای مسدود کردن عملی این آبراه از طریق حملات پراکنده موشکی و پهپادی، اهرم فشار قدرتمندی برای تهران ایجاد کرده است؛ اقدامی که تردد تجاری را متوقف کرده و بازارهای جهانی نفت را متلاطم ساخته است. ترامپ در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده که تنگه هرمز کاملاً باز است، اما هر یک از این وعدهها زودهنگام از آب درآمدهاند.
اکنون که کمتر از سه ماه تا انتخابات میاندورهای آمریکا باقی مانده و قیمت بنزین همچنان بسیار بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ در اواخر فوریه است، ترامپ به دنبال راههایی بوده تا به مردم آمریکا بگوید جنگ پیروز شده است.
در روزهای اخیر، ترامپ به خبرنگاران گفت که آماده است بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم را آغاز کند، اما متحدان آمریکا او را از این اقدام منصرف کردهاند. او همچنین اصرار داشت که یک توافق «قریبالوقوع» است، هرچند هنوز هیچ توافقی حاصل نشده است.
ترامپ روز جمعه در شبکههای اجتماعی تلویحاً اعلام کرد که حتی بدون دستیابی به توافق هستهای نیز پیروزی حاصل شده است. او در این پست، به مقالهای با عنوان «دونالد ترامپ در جنگ ایران پیروز شد» لینک داده بود.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز گفت که آمریکا به اعمال فشار بر ایران برای ایجاد تغییرات بلندمدت در روابط تهران و واشنگتن ادامه خواهد داد.
او گفت: «و اگر این اتفاق نیفتد، اشکالی ندارد؛ ما فقط به اعمال فشاری که میتوانیم ادامه میدهیم و تلاش میکنیم تا حد امکان نفت و گاز بیشتری از خاورمیانه وارد بازار کنیم تا آمریکاییها بتوانند از قیمتهای پایینتر بنزین و انرژی بهرهمند شوند.»
ونس افزود: «ما در میانه بازی هستیم.»
تهران که با آغاز جنگ در ماه فوریه این آبراه را بست، اصرار داشته است که هیچ کشتی جنگی آمریکایی اجازه عبور از تنگه را نداشته باشد و همچنین خواستار دریافت درآمد از کشتیهای تجاری شده است. مقامهای آمریکایی گفتهاند واشنگتن محدودیتهای ایران یا دریافت عوارض از کشتیها را نخواهد پذیرفت.
چشمانداز دستیابی به توافق در آخر هفته تیرهتر شد؛ زمانی که امارات متحده عربی اعلام کرد ایران به یکی از کشتیهای این کشور موشک شلیک کرده است و یک مقام ارشد ایرانی نیز مجموعهای از مطالبات سختگیرانه را برای اجازه دادن به تردد کشتیها مطرح کرد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفت آمریکا باید بهطور دائمی به جنگ پایان دهد، محاصره دریایی خود را لغو کند، نیروهایش را از منطقه خارج کند، تمامی تحریمها را پایان دهد، داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند، غرامت جنگی بپردازد، تهدیدها و توهینها را متوقف کند و عملیات نظامی علیه متحدان شبهنظامی ایران در سراسر منطقه را متوقف سازد؛ تنها در این صورت ایران تنگه را باز خواهد کرد. خبرگزاری دولتی ایرنا این اظهارات را گزارش کرده است.
مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ صبور است و انتظار میرود از این گره دیپلماتیک اخیر نیز عبور کند، بهویژه تا زمانی که قیمت بنزین در همین محدوده باقی بماند. طبق اعلام انجمن اتومبیل آمریکا ، متوسط قیمت بنزین روز شنبه ۴.۰۲ دلار به ازای هر گالن بود. این رقم در مقایسه با ۳.۱۶ دلار در سال گذشته افزایش یافته، اما اندکی پایینتر از یک هفته قبل است.
یک مقام کاخ سفید تأکید کرد که آمریکا تمامی اهداف نظامی خود علیه ایران را محقق کرده است. به گفته این مقام، تمرکز ترامپ اکنون بر تضمین جریان انرژی جهان از طریق تنگه هرمز است و اگر ایران حملات بیشتری علیه کشتیها انجام دهد، آمریکا گزینههای نظامی خود را روی میز نگه خواهد داشت.
در خصوص نگرانیهای هستهای نیز مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ در هفتههای اخیر بهصورت خصوصی به مشاوران ارشد خود گفته است که تهران احتمالاً قادر نخواهد بود برنامه هستهای خود را در دوران ریاستجمهوری او احیا کند؛ چراکه آمریکا سال گذشته سه سایت اصلی هستهای ایران را نابود کرده است.
ترامپ در دیدارهای اخیر گفته است قابلیتهای اطلاعاتی آمریکا احتمالاً هرگونه تلاش ایران برای بازسازی آن تأسیسات یا ساخت مخفیانه یک بمب هستهای را شناسایی خواهد کرد. او همچنین اطمینان دارد تهدید به حملات بیشتر آمریکا، بازدارندگی پایداری ایجاد خواهد کرد.
اگر آمریکا بتواند برنامه هستهای ایران را مهار کند و تردد کشتیها در تنگه از سر گرفته شود، مقامهای آمریکایی گفتهاند ترامپ احتمالاً آتشبس کنونی را برای مدت نامحدودی تمدید خواهد کرد. همچنین انتظار میرود ترامپ در صورت بازگشایی کامل تنگه از سوی تهران، محاصره نظامی بنادر ایران را نیز لغو کند.
یکی از مشکلات اصلی دولت ترامپ، مسئله پول است. ایران علاوه بر توافق برای آزادسازی داراییهایش در سراسر جهان، خواستار میلیاردها دلار غرامت جنگی است. ترامپ گفته است کاخ سفید اجازه نخواهد داد هیچ پولی از مالیاتدهندگان آمریکایی به ایران پرداخت شود؛ هرچند به نظر میرسد دستیابی به توافق بدون آزادسازی بخشی از داراییهای ایران، احتمالاً با تعیین شروطی برای آن، دشوار باشد.
همچنین درباره اینکه آیا آمریکا باید معافیتهایی صادر کند که به ایران اجازه فروش نفت در بازار آزاد را بدهد یا خیر، اختلاف نظر وجود دارد. آمریکا در ژوئن گذشته، بهعنوان بخشی از یک توافق موقت صلح با ایران، با صدور این معافیتها موافقت کرده بود. این آتشبس پس از آنکه ایران به کشتیها در تنگه حمله کرد، فروپاشید و آمریکا بار دیگر تحریمها علیه تجارت نفت ایران را اعمال کرد.
اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد که او به دنبال راهی برای خروج است.
ترامپ روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت محاصره بنادر ایران توسط آمریکا باعث شده تنگه هرمز «الان یک جورهایی باز باشد»، هرچند رئیسجمهور آمریکا اذعان کرد که تهران همچنان میتواند با موشک، پهپاد و مین به کشتیها آسیب برساند. او همچنین گفته است ذخایر اورانیوم مدفون ایران دیگر مسئله مهمی نیست.
ترامپ در جریان نشست ماه ژوئیه سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) گفت: «ما همین حالا مواد هستهای را در اختیار داریم، چون آنقدر در عمق زمین قرار دارد. هیچکس جز ما نمیتواند به آن دسترسی پیدا کند.»
